日本語 ｜ 繁體中文 ｜ English ｜ 한국어 ｜ Tiếng Việt
“Xem bida có vui không?”
Gửi những ai đang nghĩ vậy, trước hết xin trả lời ngay!
Vui cực kỳ luôn.
Với một dân tộc vốn biết thưởng thức những cuộc đấu trí như shogi, chỉ cần hiểu luật và vài điểm then chốt, chắc chắn bạn sẽ thấy vui!
Lần này, để bạn tận hưởng việc xem tận nơi, chúng tôi sẽ giới thiệu thật dễ hiểu cho người mới những luật 9 bi cần nắm!
Rốt cuộc, 9 bi là môn chơi thế nào?
Trên bàn dùng tổng cộng 9 quả bi, từ số ① đến số ⑨.
Luật rất đơn giản!
Dùng bi cái (quả bi trắng), lần lượt chạm vào bi mục tiêu từ số ① (số nhỏ nhất trên bàn), ai đưa được bi số ⑨ vào lỗ sau cùng là người thắng.
Có điều, nếu giữa chừng bi số ⑨ tình cờ rơi vào lỗ cũng được tính.
Một cú đánh đúng như ý, hay một diễn biến may mắn — cả hai đều “được tính”, đó chính là chỗ thú vị của 9 bi.
Bước chuẩn bị trước trận, “xếp bi”, cũng quan trọng!
Trước khi trận đấu bắt đầu, cơ thủ xếp các quả bi thành hình thoi. Việc này gọi là “xếp bi (rack)”.
Yokohama Open 2026 áp dụng “random self rack” (tự xếp bi ngẫu nhiên).
Người phá tự xếp bi; chỉ có vị trí bi số ① và số ⑨ là cố định, các bi còn lại được xếp ngẫu nhiên.
Thật ra, chính “cách xếp bi” này đôi khi ảnh hưởng đến diễn biến trận đấu.
Hãy để ý xem cơ thủ xếp bi với gương mặt thế nào nhé.
“1 on foot” là gì?
Khi xếp bi, bi số ① được đặt ở vị trí quy định gọi là “foot spot” (điểm chân bàn).
Đó là luật “1 on foot”.
Vì bi số ① nằm ở vị trí “foot spot”, chiến thuật phá bi cũng thay đổi.
Các cơ thủ hàng đầu tính toán tỉ mỉ, để chỉ bằng một cú phá tạo ra thế trận có lợi.
Đấu trí trong cú phá: “luật 3 điểm” và “control break”
Cú phá có “luật 3 điểm”.
Trong cú phá, số bi rơi vào lỗ cộng với số bi chạy vào khu kitchen (khu vực trong vòng 2 điểm tính từ băng ngắn phía người phá) phải đạt tổng cộng từ 3 quả trở lên.
Nếu ít hơn, đối thủ sẽ tiếp tục ván đấu từ thế bi đó.
Điều chúng tôi muốn bạn chú ý ở đây là khái niệm “control break” (cú phá có kiểm soát).
Ở trình độ của các cơ thủ chuyên nghiệp và nghiệp dư hàng đầu, quả bi ở đỉnh bên của khối bi hình thoi — vị trí được gọi là “wing” (cánh) — sẽ được họ đưa gọn vào lỗ góc đúng như ý muốn, đồng thời kiểm soát cả đường đi của bi cái; một cú phá như thế, họ có thể thực hiện lặp lại với độ ổn định cao.
Không phải dùng sức bừa, mà là một cú phá được tính toán chính xác.
Thế nhưng, một khi đã có luật 3 điểm, thì cũng cần một mức lực nhất định.
Ra lực mạnh thì có nguy cơ mất kiểm soát — giữa thế giằng co ấy, các cơ thủ theo đuổi cú phá lý tưởng.
Hãy để ý xem một cú phá “vừa mạnh vừa chính xác” khó đến nhường nào nhé.
“Winner break” — chuỗi thắng không dừng lại
Yokohama Open 2026 áp dụng “winner break” (người thắng phá).
Người thắng ván trước sẽ có quyền phá ở ván tiếp theo.
Phá bi là lợi thế lớn của người đi trước.
Tức là, thắng được một ván sẽ giúp ván kế tiếp thuận lợi hơn.
Và đáng sợ là, nếu thua ở “banking” (giống như oẳn tù tì để quyết định ai phá trước) diễn ra đầu trận, có khi lượt mãi chẳng đến với mình, và trận đấu kết thúc mà chưa một lần được cầm cơ.
Nếu bạn thấy cảnh “Ơ, cơ thủ đó gần như chưa đánh mà đã hết trận rồi!?”, thì đó chính là sự đáng sợ của winner break.
Đấu trí ở thế khó sau cú phá: “push out (shoot out)”
Phá thành công! Cũng không phạm lỗi.
Nhưng đôi khi, quả bi số nhỏ nhất cần nhắm tiếp theo lại bị che khuất, hoặc thế bi khó cả đánh vào lỗ lẫn safety (cú đánh phòng thủ).
Những lúc như thế, có thể chọn “push out (shoot out)”.
Push là quyền mà khi đã tuyên bố, cơ thủ có thể đánh về bất cứ vị trí nào, không phụ thuộc vào quả bi số nhỏ nhất vốn bắt buộc phải chạm như thường lệ.
Tuy nhiên, lượt đánh chuyển sang đối thủ, và đối thủ được quyền chọn “đánh hay không đánh”.
Vị trí đẩy bi này, cùng phán đoán của đối thủ, có khi làm thay đổi cả dòng chảy trận đấu.
Tìm hiểu về lỗi
Bida có một số lỗi (phạm luật).
Khi phạm lỗi, lượt đánh chuyển sang đối thủ, và đối thủ được quyền “ball in hand” — đặt bi cái ở bất cứ đâu tùy ý rồi đánh.
Trong trận đấu giữa các cơ thủ hàng đầu, đây là một nguy cơ cực lớn.
Đối thủ sẽ tấn công từ một vị trí lý tưởng.
Xin giới thiệu 3 lỗi tiêu biểu.
Scratch
Bi cái (quả bi trắng) rơi vào lỗ.
Thường xảy ra ở những lúc không ngờ, chẳng hạn khi cú đánh ăn xoáy lên hay xoáy xuống quá mức dự tính.
Lỗi không chạm băng
Sau khi bi cái chạm bi mục tiêu, không có quả nào — bi cái hay bi mục tiêu — chạm vào băng (thành bàn) mà đã dừng lại.
Vì đây là môn đòi hỏi lực đánh tinh tế, nên chuyện này vẫn có thể xảy ra.
Double hit (chạm hai lần)
Lỗi khi trong một cú đánh, đầu cơ (tip) chạm vào bi cái nhiều hơn một lần.
Một trong những tiêu chí phán định là khi bi cái, ngay sau khi chạm bi mục tiêu, đi về phía trước vượt quá đường tiếp tuyến với bi mục tiêu.
Ngoài ra, những cú chạm không tự nhiên kiểu như đẩy bi cũng bị coi là double hit.
Tuy nhiên, ở trạng thái “frozen” — bi cái và bi mục tiêu dính sát nhau, ngoại lệ là không bị tính lỗi.
Khi xem, hãy chú ý những điểm này!
Đã hiểu luật rồi, giờ xin giới thiệu những khoảnh khắc đặc biệt bùng nổ trong trận đấu.
Break ace
Bi số ⑨ rơi vào lỗ ngay từ cú phá.
Bình thường bi số 9 nằm yên tại chỗ, nhưng vì nhiều yếu tố, nó lăn vào lỗ.
Phép màu lớn nhất của bida, khi thắng thua được định đoạt ngay lúc ván vừa bắt đầu.
Run out (masuwari)
Sau cú phá, ăn hết đến bi số ⑨ mà không trao cơ cho đối thủ lần nào.
Chỉ có thể làm được khi vừa đưa bi mục tiêu vào lỗ đúng ý, vừa liên tục điều khiển bi cái đến vị trí mong muốn.
Một kỹ năng thần sầu, kết tinh sự tập trung và kỹ thuật của cơ thủ hàng đầu.
Đấu trí bằng safety
Có thể bạn sẽ gặp cảnh “Ơ, sao chẳng thèm đánh vào lỗ!?”.
Đó là “safety” (phòng thủ), cố tình đẩy cho đối thủ một thế bi khó — một cú đánh phòng thủ.
Bên nhận sẽ đáp trả ra sao — cố đánh vào lỗ, đáp lại bằng phòng thủ, chỉ chạm được bi là đã cố hết sức, hay lỡ phạm lỗi.
Khi biết rằng việc “không đánh vào lỗ” cũng mang ý nghĩa sâu sắc, những cảnh trông có vẻ tẻ nhạt sẽ bỗng trở nên thú vị hẳn.
Về phép lịch sự khi xem
Cuối cùng, có một điều chúng tôi xin nhờ khi xem.
Gặp cú đánh hay, xin hãy vỗ tay!
Tiếng vỗ tay của bạn trước những pha bi nóng bỏng sẽ làm cả khán phòng thêm sôi động.
Thế nhưng, khi cơ thủ đang vào tư thế, xin hạn chế di chuyển hết mức có thể.
Bida là môn nhắm đến từng milimet.
Khoảnh khắc vào tư thế, cơ thủ tập trung đến tột độ.
Những cử động quá mức trong tầm mắt cơ thủ có thể làm rối loạn sự tập trung ấy.
Giữ nhịp tĩnh và động thật rõ ràng, cùng nhau làm khán phòng thêm sôi động nhé!
Trong ngày thi đấu, cả vòng loại lẫn chung kết đều xem miễn phí!
Dù là lần đầu, chỉ cần biết một chút luật, cách bạn nhìn trận đấu sẽ khác hẳn.
Ngay cả ai chưa từng xem bida, chỉ cần nắm những điều này, việc xem chắc chắn sẽ vui hơn!
Trong ngày thi đấu, cả vòng loại lẫn chung kết đều miễn phí vào xem.
Tại địa điểm gần bạn, vừa uống bia ngon vừa xem bida!!!
Nhân dịp này, xin hãy trải nghiệm việc xem bida theo cách bạn chưa từng thử.
Yokohama Open 2026 — hẹn gặp bạn tại địa điểm thi đấu!
