Quanh ga Yokohama

Ga Yokohama ngày nay là nhà ga đời thứ ba.

Năm 1872 (năm Meiji thứ 5), khi tuyến đường sắt đầu tiên của Nhật Bản khai trương, ga “Yokohama” nằm ở chỗ ga Sakuragicho ngày nay. Khi ấy, ở khoảng giữa tuyến, ngay phía nam nơi về sau là cầu Aokibashi, có đặt ga “Kanagawa”.

Năm 1915 (năm Taishō thứ 4), nhà ga đời thứ hai bằng gạch đỏ có tháp được dựng gần ngã tư Takashimacho. Nhà ga ấy bị thiêu rụi trong trận Đại động đất Kanto năm 1923 (năm Taishō thứ 12), chỉ còn trơ lại tường ngoài. Một nhà ga chỉ tồn tại vỏn vẹn 8 năm (câu chuyện về nhà ga đời đầu và đời thứ hai được giới thiệu ở trang Sakuragicho – Minato Mirai).

Năm 1928 (năm Shōwa thứ 3), nhà ga đời thứ ba hoàn thành tại vị trí hiện nay.

Cho đến lúc đó, trung tâm giao thông của vùng này là quanh cầu Aokibashi ở phía bắc. Từ cuối thời Meiji, tàu điện của tuyến về sau trở thành xe điện thành phố, của Đường sắt điện Keihin và của Đường sắt điện Tokyo-Yokohama đều tụ về đây, hướng tới ga Kanagawa. Khi ga Yokohama mới ra đời, vai trò ấy dần dần chuyển về phía nhà ga.

Nghe kể rằng nhà ga đời thứ ba là một tòa nhà bề thế, trần cao. Cổng chính là cửa Đông; trước ga có trạm xe điện thành phố đi Hodogaya và Honmoku. Quảng trường trước cửa soát vé là nơi tập trung của những chuyến dã ngoại và chuyến đi tham quan của học sinh. Một người lớn lên ở quận Nishi đã viết lại rằng nơi ấy từng chứng kiến biết bao cuộc gặp gỡ và chia ly.

Tòa nhà ga cửa Đông hiện nay khai trương năm 1980 (năm Shōwa thứ 55). Cùng năm ấy, lối đi tự do nối hai phía Đông – Tây và khu phố ngầm “Porta” ở cửa Đông cũng ra đời.

Cho đến khoảng giữa thời Edo, phần trung tâm của quận Nishi ngày nay vẫn còn là biển. Nghe nói cửa sông Katabira khi ấy nằm quanh khu Tennocho bây giờ. Vụng biển mà khách bộ hành trên đường Tōkaidō từng ngắm nhìn ấy được gọi là “Sodegaura” (袖ケ浦).

Từ giữa thời Edo, người ta dần dần lấp vụng biển này để biến thành ruộng đồng – những vùng đất khai hoang gọi là “shinden” (新田). Tương truyền tên khu phố Hiranuma bắt nguồn từ Kuhei Hiranuma, người đã hoàn thành việc lấp biển sau nhiều đời gian khó. Vùng này cũng từng có ruộng muối. Người ta kể rằng, một lá bùa của đền Suitengu trôi dạt vào kênh ruộng muối, được nhặt lên và thờ phụng; đó là khởi đầu của đền Hiranuma, nơi đến nay vẫn được gọi thân mật là “Suitengu-san”.

Năm 1859 (năm Ansei thứ 6), cảng Yokohama mở cửa. Một con đường từ làng Shibō (nay là Sengencho) trên đường Tōkaidō đến Kannai – khu cảng mở – được làm gấp rút. Đó là “Yokohama-michi” (横浜道). Qua cầu Aratamabashi, cầu Hiranumabashi, cầu Ishizakibashi (nay là cầu Shikishimabashi), lên dốc Tobe, rồi tới Noge no Kiridōshi, lối đi xẻ xuyên qua núi.

Cây cầu Aratamabashi bắc khi ấy làm bằng gỗ tuyết tùng và gỗ thông, dài khoảng 18 mét. Một bên cầu là Okano Shinden, bên kia là vụng biển. Những người từ khắp nơi trong nước tìm đến Yokohama với chí lập nghiệp đã đi qua cây cầu này. Cầu Aratamabashi ngày nay được bắc năm 1927 (năm Shōwa thứ 2), có vòm ở cả hai bên.

Qua khỏi Sengencho, tại ngã ba Shibō no Oiwake, có một con đường tách ra, men theo sông Katabira hướng về Hachiōji. Sau khi mở cảng, một phần tơ sống của Kōshū và Jōshū (nay là tỉnh Yamanashi và Gunma) đã được chở bằng xe ngựa hoặc gùi trên lưng người, theo con đường này về Yokohama.

Đến nay, quanh cửa Tây ga Yokohama, sông Katabira vẫn chia thành sông Ishizaki, sông Aratama và sông Ha-Aratama rồi đổ ra cảng. Những dòng sông chảy giữa các tòa nhà là dấu vết còn lại từ thời nơi đây là biển và ruộng khai hoang.

Đường sắt Sagami (Sotetsu) ngày nay khởi đầu là tuyến đường sắt chở sỏi từ sông Sagami. Tiền thân của nó, Đường sắt Jinchū, chạy vào tới ga Yokohama năm 1933 (năm Shōwa thứ 8).

Chiến tranh kết thúc, khu đất phía tây nhà ga bị quân đội chiếm đóng trưng dụng làm bãi chứa sỏi. Bãi đất trống chỉ toàn cỏ dại ấy, nghe nói, từng bị gọi là “sa mạc bị bỏ lại sau lưng ga Yokohama”. Công cuộc tái thiết của Yokohama khi đó chậm hơn Tokyo.

Tháng 11/1952 (năm Shōwa thứ 27), Đường sắt Sagami mua lại 24.688 mét vuông đất ở cửa Tây từ công ty dầu mỏ Mỹ Standard-Vacuum Oil Company (nay là ExxonMobil), sau quá trình thương lượng giữa ba bên, trong đó có thành phố Yokohama. Xây một khu phố sầm uất để níu chân những người vẫn đi ngang qua nhà ga mà không dừng lại – sử công ty đã ghi lại mong muốn ấy.

Ngày 2/4/1956 (năm Shōwa thứ 31), “Yokohama Station Meihingai” với 56 cửa hàng, cùng Takashimaya Store, rạp chiếu phim và nhà ăn, đồng loạt khai trương – khởi đầu của Joinus ngày nay. Hôm ấy, từ sáng sớm người đã đông đến mức khó mà đứng lại được, và Takashimaya Store phải hạn chế người vào.

Năm 1959 là Yokohama Takashimaya, năm 1961 là tòa nhà Sotetsu và phố Nishiguchi Gobangai. Ngày 1/12/1964 (năm Shōwa thứ 39), phố ngầm Diamond với 140 cửa hàng và bãi đỗ cho 362 xe khai trương; riêng ngày đầu đã có khoảng 800.000 lượt người đến. Từ Meihingai đến Takashimaya rồi Station Building, các công trình nối nhau ra đời, và vùng đất sau lưng nhà ga từng bị bỏ mặc hoang tàn, theo lời sử công ty, đã trở thành “khu phố sầm uất bậc nhất tỉnh”.

Năm 1971 (năm Shōwa thứ 46), “Sotetsu Movil” với 5 rạp chiếu phim ra đời ở chỗ khách sạn Yokohama Bay Sheraton ngày nay. Người dân quận Nishi nhớ lại rằng, những người trước đó phải lên Isezakicho để xem phim mới công chiếu cũng bắt đầu tụ về cửa Tây. Movil về sau dời đến bên kia phố Nishiguchi Gobangai, qua cầu Saiwaibashi, và đến nay vẫn đón những người yêu điện ảnh.

Cửa Đông, cổng chính thuở trước, cũng đã đổi thay diện mạo. Năm 1955 (năm Shōwa thứ 30) có tòa nhà Kiyoken cũ, năm 1968 có tòa Sky Building cũ. Năm 1981, quảng trường trước ga cửa Đông hoàn thành; năm 1985, tòa Yokohama Shintoshi Building được dựng lên.

Năm 2009 (năm Heisei thứ 21), cây cầu đi bộ “Hama Mirai Walk” được bắc qua sông Katabira, nhờ đó có thể đi bộ từ cửa Đông sang Minato Mirai mà không bị ướt mưa. Qua cầu, đi thêm khoảng 7 phút là đến Keikyu Museum, mở cửa năm 2020.

Từ ga Yokohama đi bộ một chút về phía bắc là vùng từng có trạm dịch Kanagawa (Kanagawa-juku) trên đường Tōkaidō.

Trạm dịch Kanagawa được mở năm 1601 (năm Keichō thứ 6), là trạm thứ ba tính từ Nihonbashi ở Edo. Trạm nằm cạnh danh thắng ven biển “Sodegaura”; đây là nguồn gốc tên tỉnh Kanagawa và tên quận Kanagawa, đồng thời là cái nôi của thành phố Yokohama sau này.

Năm 1854 (năm Ansei thứ nhất), khi Hiệp ước Hòa thân Nhật – Mỹ (Hiệp ước Kanagawa) được ký kết, tên của trạm dịch này bỗng chốc được nhiều người biết đến. Bốn năm sau, trong Hiệp ước Hữu nghị và Thông thương Nhật – Mỹ, nơi được định làm cảng mở là “Kanagawa”. Thế nhưng Mạc phủ lại chọn Yokohama, ở bờ bên kia vụng biển, làm cảng mở.

Thời mở cảng, nhiều ngôi chùa trong trạm dịch được dùng làm lãnh sự quán và các cơ quan khác của nước ngoài.

Chùa Hongakuji trên ngọn đồi cạnh cầu Aokibashi đã trở thành lãnh sự quán Mỹ. Tương truyền lãnh sự Dorr (Eugene Dorr) đã tỉa cành cây thông trong vườn và treo lá cờ sao sọc trên ngọn cây ấy. Chùa Jingyōji ở Miyamae được cho là đã được dùng làm công sứ quán Pháp. Tại chùa Sōkōji, bác sĩ Hepburn (James Curtis Hepburn), nhà truyền giáo kiêm thầy thuốc người Mỹ, đã mở một phòng khám chữa bệnh. Về sau, ông soạn cuốn từ điển Nhật – Anh đầu tiên ở Nhật Bản, và để lại tên mình trong lối phiên âm “Hepburn romaji”.

Sau khi mở cảng, các vụ tấn công người nước ngoài liên tiếp xảy ra. Mạc phủ đặt các cửa ải và trạm canh ở những điểm trọng yếu quanh Yokohama, và cả ở hai đầu đông, tây của trạm dịch. Tại cửa ải Kanagawa-dai trên đỉnh dốc Daimachi, những samurai mang kiếm định vào khu cảng mở đều bị kiểm soát. Nay ở chỗ ấy có một tấm bia đá.

Dốc Daimachi xưa là danh thắng nhìn xuống bến Kanagawa. Dọc con dốc, những quán trà cho khách nghỉ chân ngắm biển nối nhau, và cả Yaji với Kita trong truyện “Tōkaidōchū Hizakurige” cũng ghé đây làm một chén.

Nhà hàng truyền thống (ryōtei) “Tanakaya” lưng chừng dốc được thành lập năm 1863 (năm Bunkyū thứ 3). Tiền thân của nó là lữ quán “Sakuraya”, được Utagawa Hiroshige vẽ trong bức Kanagawa – Dainokei thuộc bộ tranh “Năm mươi ba trạm dịch trên đường Tōkaidō”. Oryō, vợ của Sakamoto Ryōma, sau khi Ryōma mất đã làm người phục vụ tại đây. Xuống dốc thêm nữa là đền Ōtsuna Kotohira, nơi những người đi biển tôn thờ. Khoảng bên cạnh cổng torii của đền được cho là di tích ichirizuka (gò mốc đường) thứ bảy tính từ Nihonbashi.

Địa hình vùng này cũng đã đổi thay vì bến cảng và đường sắt. Núi Gongenyama từng sừng sững phía bắc trạm dịch bị xẻ dần từ cuối thời Mạc phủ sang thời Meiji; đất ấy được dùng để lấp nền cho pháo đài (daiba) và cho đường sắt. Năm 1872, khi đường sắt được mở, người ta xẻ ngọn đồi của chùa Hongakuji để đặt đường ray, rồi bắc một cây cầu nối đường Tōkaidō cũ ở phía trên. Đó chính là cầu Aokibashi. Người chỉ huy việc lấp đất cho đường sắt ấy từ trên ngọn đồi gần đó là Kaemon Takashima. Ngọn đồi ấy đến nay vẫn được gọi là Takashimayama.

Những gì từ thời trạm dịch hầu như đã mất trong trận Đại động đất Kanto và chiến tranh. Dù vậy, trên địa hình dốc Daimachi, đến nay vẫn còn phảng phất dáng xưa của đường Tōkaidō.

Ở Tsuruyacho, quận Kanagawa, phía bắc cửa Tây ga Yokohama, có phòng tập Ohashi Boxing Gym (大橋ボクシングジム).

Chủ tịch phòng tập, ông Hideyuki Ohashi, là cựu vô địch thế giới: vô địch hạng rơm (strawweight, còn gọi là minimumweight) của WBC vào năm 1990 và của WBA vào năm 1992. Sau khi giải nghệ, ông mở phòng tập này và đào tạo thế hệ kế cận ngay tại quê nhà Yokohama.

Thuộc phòng tập ấy là nhà vô địch Naoya Inoue.

Hạng ruồi nhẹ (light flyweight), hạng siêu ruồi (super flyweight), hạng gà (bantamweight), hạng siêu gà (super bantamweight). Anh đã giành đai vô địch thế giới ở bốn hạng cân, và ở cả hạng gà lẫn hạng siêu gà, anh đều đã nắm trọn bốn đai WBA, WBC, IBF và WBO. Đến nay, ở hạng siêu gà, anh vẫn một mình giữ cả bốn đai thế giới (tính đến ngày 4/10/2026, theo trang web chính thức của phòng tập). Tháng 5/2026, anh đã bảo vệ thành công các đai ấy tại Tokyo Dome.

Em trai anh, võ sĩ Takuma Inoue, là nhà vô địch thế giới hạng gà của WBC. Tháng 9/2026, anh đã bảo vệ đai thành công lần thứ hai.

Cũng trong tháng 9 ấy, tại Yokohama BUNTAI ở Kannai, võ sĩ Takeshi Ishii của phòng tập này đã giành đai vô địch thế giới hạng rơm (minimumweight) của WBA – cũng là hạng cân mà ông Ohashi từng vô địch. Trên trang web chính thức của phòng tập còn có tên Akira Yaegashi, người từng giành đai vô địch thế giới ở ba hạng cân.

Những nhà vô địch đứng trên đỉnh cao thế giới đổ mồ hôi trong phòng tập của thành phố này, và đến nay vẫn rèn nắm đấm tại đây. Chỉ cách sự náo nhiệt của nhà ga vài bước chân là một gương mặt khác mà Yokohama tự hào giới thiệu với thế giới.

Đi bộ một chút từ cửa Tây ga Yokohama là một quán ramen lúc nào cũng có người xếp hàng: “Yoshimuraya” (吉村家), quán treo tấm biển “Iekei Sōhonzan” (家系総本山) – quán gốc của dòng Iekei.

Khai trương năm 1974 (năm Shōwa thứ 49) tại Shin-Sugita. Người sáng lập, vốn là tài xế xe tải đường dài, nảy ra ý kết hợp nước dùng xương heo (tonkotsu) của Kyushu với ramen nước tương (shoyu) của Tokyo; từ đó ra đời bát mì với nước dùng tonkotsu-shoyu đậm đà và sợi mì to, thẳng. Phần topping cơ bản gồm rau chân vịt, thịt chashu và rong biển nori (theo Hiệp hội Du lịch tỉnh Kanagawa).

Vì nhiều quán, kể cả các quán “noren-wake” (được quán gốc cho phép mở quán riêng, mang cùng dòng), có chữ “家” (ie – nhà) trong tên, nên loại ramen này được gọi là “Iekei” (家系). Bát mì sinh ra ở Yokohama đã lan khắp Nhật Bản, và ngày nay ở cả những thành phố bên kia biển như Singapore hay Los Angeles cũng có quán ramen Iekei Yokohama.

Dòng dõi không chỉ có một. Có những quán như Sugitaya, được Yoshimuraya cho phép “truyền nghề trọn vẹn” (menkyo kaiden); và tách biệt với dòng ấy, còn có một môn phái gọi là “Ichi-kei”, lấy Ichirokuya làm tổ. Trang thông tin về Yokohama “Hamarepo.com” đã tổng hợp các quán ramen Iekei, chủ yếu ở Yokohama, thành một tấm gia phả (tính đến tháng 1/2020).