Sakuragicho – Minato Mirai

Cái tên Sakuragicho lấy từ sông Sakuragi (về sau là sông Sakura, nay đã bị lấp), từng chảy dọc theo khu phố này. Năm 1872 (năm Meiji thứ 5), khi tuyến đường sắt đầu tiên của Nhật Bản được mở giữa Shinbashi và Yokohama, đây là khu phố mới hình thành ngay phía ngoài đường ray.

Mảnh đất đặt đường ray ấy vốn là biển. Đầu thời Meiji, thương nhân Kaemon Takashima đã lấp vùng biển gọi là Sodegaura, từ Nogeura đến bờ biển Aokicho, tạo nên đất cho đường sắt. Tư liệu địa phương của quận Nishi kể lại rằng đó là một công trình gian nan, phải huy động 3.000 nhân công.

Ga Yokohama đời đầu chính là ga Sakuragicho ngày nay. Đầu máy thời khai trương và mô hình thu nhỏ của nhà ga có thể xem tại “Kyū-Yoko Gallery” ngay cạnh ga. Câu chuyện về khu phố trải ra phía tây nhà ga được giới thiệu ở trang Noge – phố Miyakobashi.

Năm 1914 (năm Taishō thứ 3), khu đầu máy của nhà ga chuyển về Takashima. Nơi đó trở thành đầu mối vận chuyển hàng hóa đường sắt, và từ bãi dồn toa, hàng hóa được gửi đi khắp cả nước. Một nhà để đầu máy hình rẻ quạt, và một bàn xoay để quay đầu đầu máy. Một người lớn lên ở quận Nishi đã viết rằng, hồi nhỏ, mỗi lần đi ngang qua đó là ngửi thấy mùi khói tàu hơi nước. Năm sau, 1915, ga Yokohama đời thứ hai bằng gạch đỏ được dựng ở Takashimacho, và cái tên “ga Yokohama” cũng dời về phía bắc.

Ngày 31/3/1932 (năm Shōwa thứ 7), tuyến Tokyu Toyoko ngày nay được kéo dài từ Takashimacho đến Sakuragicho. Từ đó, 72 năm trôi qua. Với chuyến tàu cuối ngày 30/1/2004, đoạn Yokohama – Sakuragicho của tuyến Toyoko khép lại vai trò của mình, vì tuyến bắt đầu chạy liên thông với tuyến Minatomirai.

Đến nay, suốt khoảng 1,1 km từ trước ga Sakuragicho đến ngã tư Takashimacho, những cột bê tông từng đỡ đường trên cao của tuyến Toyoko cũ vẫn đứng thành hàng. Ngày 16/7/2019, đoạn từ quảng trường cửa Tây ga Sakuragicho đến khoảng ngã tư Momijizaka đã trở thành lối đi bộ trên đỉnh cầu cạn. Từ độ cao nơi đoàn tàu từng chạy, bạn có thể nhìn xuống nhà ga và bến cảng.

Nhà ga này có một ngày mà chúng ta không được lãng quên.

Chiều ngày 24/4/1951 (năm Shōwa thứ 26), một đoàn tàu điện tuyến Keihin-Tohoku của Đường sắt Quốc gia Nhật Bản đang vào ga Sakuragicho thì cần lấy điện (pantograph) vướng vào đoạn dây điện trên cao bị đứt, buông thõng xuống, và lửa bốc lên. Toa đầu bị cháy rụi hoàn toàn, lửa lan sang cả toa thứ hai. Đó là những toa tàu bằng gỗ, được đóng trong thời chiến khi vật tư bị cắt giảm. Hơn một trăm người đã thiệt mạng (theo tư liệu của quận Tsurumi, TP Yokohama: 103 người thiệt mạng, 95 người bị thương).

Sau tai nạn, những đoàn tàu cùng kiểu được trang bị lối đi thông giữa các toa và cơ cấu mở cửa khẩn cấp, rồi dần được cải tạo để khó bắt lửa hơn. Sự an toàn của những chuyến tàu mà ngày nay chúng ta vẫn đi như một lẽ đương nhiên, cũng được xây trên sự hy sinh của ngày hôm ấy.

Đúng ngày ấy năm sau, tượng Sakuragi Kannon (Quán Thế Âm Bồ Tát) được dựng tại chùa Đại bản sơn Sōjiji ở Tsurumi để tưởng niệm những người đã khuất.

Yokohama sau khi mở cảng cần một nơi để sửa tàu. Năm 1891 (năm Meiji thứ 24), công ty Yokohama Dock bắt đầu sửa chữa tàu thuyền.

Năm 1896 (năm Meiji thứ 29), Ụ tàu số 2 được hoàn thành trước. Tiếp đó, vào tháng 12 năm 1898 (năm Meiji thứ 31), là Ụ tàu số 1. Dựa trên kế hoạch của kỹ sư người Anh Henry Spencer Palmer, kỹ sư hải quân Ryusaku Tsunekawa đã thiết kế và trông coi công trình đến khi hoàn tất. Đá xếp nên ụ tàu là đá Komatsu, khai thác ở Manazuru, tỉnh Kanagawa. Để theo kịp những con tàu ngày càng lớn, năm 1918 (năm Taishō thứ 7) Ụ tàu số 1 được nối dài về phía đất liền, đạt chiều dài khoảng 204 mét.

Trong 83 năm, từ tháng 5/1899 đến tháng 12/1982, Ụ tàu số 1 đã sửa chữa hàng nghìn con tàu. Ụ tàu số 2 làm việc đến năm 1973. Rút cạn nước biển, đặt tàu nằm trên đáy đá, rồi sửa. Người ta kể rằng trong những khối đá của Ụ tàu số 2, nay đã khô ráo, vẫn có tảng còn bám hà biển.

Nơi đây cũng từng đóng tàu. Năm 1930 (năm Shōwa thứ 5), tàu chở khách và hàng hóa Hikawa Maru được hoàn thành tại Yokohama Dock. Trước chiến tranh, tàu chạy tuyến định kỳ đến Seattle; trong chiến tranh trở thành tàu bệnh viện; sau chiến tranh là con tàu đưa người từ nước ngoài trở về Nhật Bản. Hikawa Maru đến nay vẫn neo trước công viên Yamashita, và năm 2016 được công nhận là Tài sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia (xem trang Yamashitacho).

Năm 1935, Yokohama Dock sáp nhập vào Mitsubishi Heavy Industries và tiếp tục hoạt động trên bờ biển này với tên gọi Xưởng đóng tàu Yokohama của Mitsubishi. Năm 1980, việc di dời được quyết định, và năm 1983 xưởng đóng tàu chuyển đến nhà máy ở Honmoku. Tính từ thời Meiji, khoảng 90 năm. Tên của phần lớn những con người đã gắn đời mình với tàu thuyền trên bờ biển này không còn được ghi lại.

Cuối thời Meiji, bến Shinko – cầu cảng hiện đại đầu tiên của cảng Yokohama – dần được dựng lên trên mặt biển. Để chở hàng đến đó, năm 1911 (năm Meiji thứ 44), tuyến đường sắt cảng được khai thông.

Một phần của tuyến ấy, khoảng 500 mét, được biến thành lối đi dạo – chính là Kishamichi (Kishamichi Promenade – “con đường tàu hỏa”) ngày nay. Cây cầu sắt chế tạo năm 1907 và lắp đặt năm 1909 đến nay vẫn bắc qua kênh. Cây cầu sắt còn lại vốn bắc qua sông Ooka, được dời về đây năm 1928.

Ở nơi đường ray kết thúc, những nhà kho ngoại quan của nhà nước được dựng lên. Kho số 2 năm 1911, kho số 1 năm 1913 (năm Taishō thứ 2). Đây là những nhà kho đầu tiên ở Nhật Bản được trang bị thang máy chở hàng và hệ thống phun nước chữa cháy. Sau khi hết nhiệm vụ, TP Yokohama tiếp nhận từ nhà nước và cải tạo, rồi năm 2002 chúng hồi sinh thành Nhà kho gạch đỏ Yokohama (Yokohama Red Brick Warehouse), một không gian văn hóa và thương mại.

Ở mũi cầu cảng, chiếc cần cẩu do Anh chế tạo, lắp đặt năm 1914, vẫn đứng đó đến hôm nay. Cần cẩu đầu tiên trong nước chỉ dành riêng cho việc bốc dỡ hàng ở cảng. Nó trụ vững qua trận Đại động đất Kanto và bốc dỡ hàng suốt 88 năm, cho đến năm 2001.

Kannai và ga Yokohama. Trên bờ biển giữa hai trung tâm ấy, xưởng đóng tàu, cầu cảng và bãi dồn toa của Đường sắt Quốc gia Nhật Bản từng trải dài. Nơi ấy đã góp sức làm nên thời kỳ tăng trưởng kinh tế cao độ của Nhật Bản.

Tháng 11/1983, dự án “Minato Mirai 21” nhằm xây dựng một trung tâm đô thị mới trên nền cũ ấy được khởi động. Đó cũng là năm xưởng đóng tàu dời đi. Cùng năm, việc chuyển giao tàu huấn luyện Nippon Maru cho TP Yokohama được quyết định, và tháng 4/1985, Nippon Maru được đưa vào nằm trong Ụ tàu số 1 và mở cửa cho công chúng.

Năm 1989, trên vùng đất khi ấy còn nhiều khoảng trống, Hội chợ Triển lãm Yokohama (YES’89) được tổ chức, kỷ niệm 100 năm thành lập thành phố Yokohama và 130 năm mở cảng. Khu hội chợ ven biển được chỉnh trang khi ấy chính là công viên Rinko ngày nay. Trong thời gian hội chợ, những cabin cáp treo chạy từ cửa Đông ga Yokohama, qua trên mặt kênh, đến khu hội chợ. Đến nay vẫn có người bồi hồi nhớ lại khu hội chợ nhìn xuống từ trên cao. Ngày 3/11 cùng năm, Bảo tàng Nghệ thuật Yokohama (Yokohama Museum of Art) do kiến trúc sư Kenzo Tange thiết kế đã mở cửa.

Năm 1993, Yokohama Landmark Tower khai trương, và dưới chân tòa tháp, Ụ tàu số 2 hồi sinh thành Dockyard Garden. Trước đó, năm 1992, khu đất bãi dồn toa Takashima của Đường sắt Quốc gia cũ cũng đã được đưa vào khu vực quy hoạch.

Khu vực rộng 186 ha. Tính đến tháng 3/2026, hơn 94% các lô đất đã được phát triển, và khoảng 147.000 người làm việc tại đây (theo tư liệu của TP Yokohama). TP Yokohama đặt mục tiêu “gìn giữ cho tương lai” các di sản lịch sử như Nippon Maru và Ụ tàu số 1, Nhà kho gạch đỏ, Dockyard Garden, Kishamichi.