日本語 ｜ 繁體中文 ｜ English ｜ 한국어 ｜ Tiếng Việt
Atlas, đang nâng đỡ bầu trời.
Bằng hai cánh tay, gánh lấy sức nặng của thế giới.
“Vì sao, bầu trời không rơi xuống.”
Người xưa đã không trả lời câu hỏi ấy bằng công thức.
Thay vào đó, họ dựng lên một vị thần khổng lồ.
Thần thoại Hy Lạp, không phải là truyện cổ tích.
Thế giới được tạo thành ra sao.
Điều gì đang làm thế giới chuyển động.
Đó là dấu vết của nỗ lực trả lời những câu hỏi ấy bằng câu chuyện.
Là vật lý, trước khi thành công thức.
Trước bàn bida, cũng là những con người ấy
Một cơ thủ bida đứng trước bàn.
Đánh bi cái.
Bi lăn.
Va vào một quả bi khác.
Góc thay đổi.
Chạm băng, rồi bật ngược lại.
Có độ xoáy, bi vẽ nên một đường cong.
Góc phản xạ.
Động lượng.
Ma sát.
Chuyển động quay.
Những hiện tượng trong sách giáo khoa vật lý, đều đang diễn ra trên mặt bàn.
Nhưng cơ thủ không hề giải phương trình.
Cơ thể, biết
Không cơ thủ nào tính quan hệ giữa góc tới và góc phản xạ bằng phương trình rồi mới đánh.
Cũng không cơ thủ nào giải phương trình vi phân để tìm độ cong do xoáy rồi mới vào thế.
Vậy mà, bi vẫn đi đúng như hình dung.
Vì sao.
Vì cơ thể, biết.
Qua hàng nghìn, hàng vạn cú đánh, cơ thể đã nhớ lấy vật lý.
“Với góc này, lực này, điểm đánh này, bi sẽ đi thế này.”
Đó không phải là kiến thức, mà được tích tụ thành cảm giác.
Như người Hy Lạp cổ đại, dù không biết công thức, vẫn cảm nhận được quy luật của thế giới.
Cơ thủ bida hiểu vật lý không phải bằng công thức, mà bằng cơ thể.
Lực gắn kết, lực chia lìa
Từng có một triết gia tên là Empedocles.
Ông chia những lực căn nguyên làm thế giới chuyển động thành hai.
Lực gắn kết.
Lực chia lìa.
Ông cho rằng đó là hai tác động làm thế giới chuyển động.
Nhìn lên mặt bàn, những lời ấy chợt hiện về.
Các quả bi dồn lại thành cụm.
Đó là “gắn kết”.
Cú phá, bi tản ra.
Đó là “chia lìa”.
Cơ thủ đọc sự gắn kết, và thiết kế sự chia lìa.
Phá lúc nào.
Phá ra sao.
Phá xong, dựng lại thế nào.
Triết gia 2.500 năm trước nói về quy luật của thế giới, và cơ thủ đọc thế bi trước bàn.
Tôi thấy việc họ làm, ở đâu đó, có nét giống nhau.
Trọng lực nhỏ, trên mặt nỉ
Gaia, là nữ thần đất mẹ đón nhận muôn vật.
Trên bàn bida, cũng có những lực mắt không nhìn thấy.
Bi rồi sẽ thôi lăn.
Ma sát, lặng lẽ níu bi dừng lại trên mặt nỉ.
Quả bi dù nhanh đến đâu, rồi cũng sẽ dừng.
Đọc được “chỗ dừng” ấy, là một trong những cốt lõi của bida.
Cơ thủ biết lực cản vô hình của mặt nỉ, bằng cơ thể.
Ngày ẩm, nỉ nặng.
Nỉ mới, thì nhanh.
Nỉ đã dùng lâu, có tính nết riêng.
Không phải họ đo những điều ấy bằng con số.
Họ cảm nhận bằng cảm giác nơi tay khoảnh khắc đánh, và bằng cách bi lăn.
Như người xưa từng cảm nhận sức hút của Gaia bằng chính làn da.
Câu hỏi khởi đầu
Hesiod gọi khởi nguyên của vũ trụ là “Chaos”.
Một khoảng không trống rỗng, trải ra vô tận.
Từ đó, đất mẹ ra đời, rồi đêm ra đời.
Họ chưa từng biết đến cụm từ “Vụ Nổ Lớn”.
Dù vậy, họ vẫn đối diện với câu hỏi “thế giới bắt đầu từ đâu”.
Cơ thủ bida, lần nào cũng đối diện cùng một câu hỏi.
Khoảnh khắc khối bi vỡ ra, các quả bi tản mát.
Trên mặt bàn tựa như hỗn mang, họ tìm cách nhìn ra một trật tự.
Bắt đầu từ đâu.
Dựng lên thế nào.
Từ trong hỗn mang, từng cú một, tạo nên một thế giới.
Huyền bí, và tri thức của cơ thể
Tôi không định thần thánh hóa bida.
Nhưng môn thể thao này, có điều gì đó huyền bí.
Trên mặt bàn bị chi phối hoàn toàn bởi các định luật vật lý, con người chỉ bằng cảm giác của cơ thể mà điều khiển chính những định luật ấy.
Không dùng công thức, mà bằng bản năng hiện thân cho vật lý.
Thần thoại Hy Lạp, là vật lý trước khi thành công thức.
Bida, có lẽ là môn thể thao nhớ lại công thức bằng cơ thể.
Dù không biết công thức, con người vẫn luôn tìm cách đọc thế giới.
Một quả bi lăn trên mặt bàn, đến giờ vẫn đang kể cho ta phần tiếp theo ấy.
👉 Bida, là nghệ thuật. — Chuyện về một cú đánh biết đặt câu hỏi.
👉 Xem Hướng dẫn quán bida Yokohama tại đây
