Môn luyện tập 06 Billiards Guide

Bowlliards là gì?
Luật chơi và cách tận hưởng.

Bowlliards (tiếng Nhật viết là ボーラード hoặc ボウラード) là môn luyện tập mang cách tính điểm của bowling vào bida. Bạn chơi 10 frame để ghi điểm, điểm tối đa là 300. Môn này còn là một nội dung thực hành trong kỳ thi tuyển vận động viên chuyên nghiệp của JPBA (Liên đoàn Bida lỗ Chuyên nghiệp Nhật Bản), và được nhiều người chơi dùng làm thước đo sự tiến bộ, dù chơi một mình hay cùng bạn bè.

At a glance

Những điểm chính

Số bi: Một bi cái và 10 bi mục tiêu đánh số từ 1 đến 10. Không cần đánh theo thứ tự số
Tính điểm: Mỗi bi 1 điểm. 10 frame, mỗi frame tối đa 2 inning. Strike và spare tính như bowling, điểm tối đa 300
Xếp bi: Hình tam giác (4 hàng). Bi ở đỉnh mang số trùng với số thứ tự của frame
Gọi bi: Có (trừ cú phá bi)
Frame thứ 10: Strike được thêm 2 inning, spare được thêm 1 inning

Trang này giải thích theo quy định của Hiệp hội Bida Nhật Bản (NBA): “Quy định thi đấu bida lỗ” (bản sửa đổi tháng 6/2026, bằng tiếng Nhật), Chương 14 “Quy định thi đấu Bowlliards”. Luật thế giới (WPA) không có quy định cho Bowlliards, nên những điểm khác với luật thường chơi ở các nước nói tiếng Anh được ghi chú dưới mục “Bowlliards ở các nước nói tiếng Anh”.

01Bi sử dụng

1 bi cái (bi trắng)
10 bi mục tiêu, đánh số từ 1 đến 10

Bạn không cần đánh theo thứ tự số; nhắm bi nào cũng được (gọi là “any ball”). Tuy nhiên, trừ cú phá bi, mọi cú đánh đều áp dụng luật gọi bi (call shot). [NBA Chương 14, Điều 5]

02Mục đích của môn chơi

Chơi 10 frame và hướng tới số điểm càng cao càng tốt. Điểm tối đa là 300. Đây không phải cuộc đấu phân thắng bại, mà là cách tự mình tích lũy điểm số: một môn luyện tập.

Vì môn này quy thành con số mọi yếu tố mà bida đòi hỏi — khả năng đưa bi vào lỗ, kiểm soát bi cái, năng lực dọn bàn, bản lĩnh tâm lý — nên người chơi dùng nó làm thước đo khách quan cho sự tiến bộ của chính mình.

03Cách xếp bi

Xếp 10 bi bằng khung tam giác. Ở đỉnh khối bi (điểm đặt bi – foot spot), đặt bi có số trùng với số thứ tự của frame. Các bi còn lại xếp tùy ý. Xếp sao cho đường nối bi ở đỉnh với bi giữa hàng thứ ba nằm trùng trên đường dọc giữa bàn. [NBA Chương 14, Điều 2]

Sơ đồ xếp bi Bowlliards: 10 bi số 1–10 xếp thành tam giác 4 hàng, bi có số trùng với số frame đặt ở đỉnh (trên điểm đặt bi) — Ví dụ cách xếp bi ở frame thứ nhất. Bi có số trùng với số frame đặt ở đỉnh (điểm đặt bi); 9 bi còn lại xếp tùy ý.

Frame	Bi ở đỉnh
Frame 1	Bi số 1
Frame 2	Bi số 2
Từ frame 3 trở đi	Bi có số trùng với số frame (các frame sau cũng vậy)
Frame thứ 10	Bi số 10

04Cấu trúc của frame

Giống bowling, mỗi frame gồm tối đa 2 inning. Một inning là một lượt cơ: bạn đánh liên tục cho đến khi đánh trượt hoặc phạm lỗi.

StrikeStrikeĐưa cả 10 bi vào lỗ ngay trong inning thứ nhất. Frame kết thúc.

SpareSpareĐưa hết những bi còn lại sau inning thứ nhất vào lỗ trong inning thứ hai.

OpenOpen frameFrame kết thúc khi chưa dọn hết 10 bi trong 2 inning.

05Diễn biến một frame

Phá bi từ vị trí bất kỳ trong khu vực kitchen (sau vạch đầu bàn), không cần gọi bi. Bi cái phải chạm trước tiên vào bi ở đỉnh (trên điểm đặt bi) [NBA Chương 14, Điều 4, Khoản 3(a)]
Bi vào lỗ trong cú phá bi không phạm lỗi được tính điểm. Dù không bi nào vào, inning thứ nhất vẫn tiếp tục [cùng khoản, (b)]
Sau đó, tiếp tục gọi bi và đưa bi mục tiêu vào lỗ
Đánh trượt hoặc phạm lỗi thì inning thứ nhất kết thúc → sang inning thứ hai (đưa đủ 10 bi vào lỗ trong inning thứ nhất là strike)
Inning thứ hai bắt đầu từ thế bi đang có. Frame kết thúc ngay khi đánh trượt hoặc phạm lỗi [cùng điều, Khoản 4]
Khi frame kết thúc, ghi điểm, xếp lại bi và sang frame tiếp theo

Nếu phạm lỗi khi phá bi, các bi đã vào lỗ được đặt lại ở điểm đặt bi, và inning thứ nhất kết thúc tại đó. [NBA Chương 14, Điều 4, Khoản 3(d)]

Trong cú gọi bi, nếu có bi mục tiêu khác cùng vào lỗ với bi đã gọi, các bi đó cũng được tính điểm. [NBA Chương 14, Điều 6]

06Cách tính điểm

Cách tính điểm giống hệt bowling.

Kết quả	Cách tính
Strike	10 điểm + điểm của 2 inning tiếp theo
Spare	10 điểm + điểm của 1 inning tiếp theo
Open frame	Chỉ tính tổng số bi đưa vào lỗ trong 2 inning

Inning thưởng ở frame thứ 10

Strike ở frame thứ 10 được đánh tiếp 2 inning, spare được đánh tiếp 1 inning. [NBA Chương 14, Điều 4, Khoản 6–7] Số điểm đó được cộng vào frame thứ 10.

Nếu strike ở mọi frame và đưa 10 bi vào lỗ trong mỗi inning thưởng, bạn đạt điểm tối đa: 30 điểm × 10 frame = 300 điểm.

Ví dụ cách ghi điểm

Frame	Inning 1	Inning 2	Điểm của frame	Điểm cộng dồn
1	10 (strike)	—	10 + 7 + 3 = 20	20
2	7	3 (spare)	10 + 6 = 16	36
3	6	2	6 + 2 = 8	44

Strike ở frame 1 được cộng điểm của 2 inning tiếp theo (7 và 3); spare ở frame 2 được cộng điểm của 1 inning tiếp theo (6). Mỗi bi đều tác động thẳng vào điểm số — chiều sâu của môn chơi nằm ở đó.

07Lỗi và cách xử lý

Các lỗi chung của bida lỗ được áp dụng, và phạm lỗi thì inning đó kết thúc. [NBA Chương 14, Điều 7] Bi vào lỗ trong cú đánh phạm lỗi không được tính điểm.

Lỗi	Nội dung
Bi cái rơi lỗ (scratch)	Bi cái rơi vào lỗ
Không chạm băng	Sau khi chạm bi mục tiêu, không bi nào chạm băng và cũng không bi mục tiêu nào vào lỗ
Chạm bi	Cơ thể hoặc cơ chạm vào bi cái hay bi mục tiêu ngoài cú đánh
Bi văng khỏi bàn	Bi cái hoặc bi mục tiêu văng ra khỏi bàn (bi mục tiêu được đặt lại ở điểm đặt bi)
Đánh hai chạm	Đầu cơ chạm bi cái hai lần trong một cú đánh
Hai chân rời sàn	Cả hai chân rời khỏi sàn khi đánh

Xử lý sau khi phạm lỗi

Lỗi ở inning thứ nhất: Nếu bi cái rơi lỗ hoặc văng khỏi bàn, inning thứ hai bắt đầu với bi cái đặt trong khu vực kitchen, và bạn phải gọi một bi mục tiêu nằm ngoài khu vực kitchen (nếu mọi bi mục tiêu đều nằm sau vạch đầu bàn, có thể đặt lại bi gần vạch đầu bàn nhất lên điểm đặt bi). [NBA Chương 14, Điều 7, Khoản 1] Các trường hợp khác: inning thứ hai bắt đầu với bi cái ở nguyên vị trí.

Lỗi ở inning thứ hai: Frame kết thúc ngay lúc đó. Chuyển sang cú phá bi của frame tiếp theo.

Định nghĩa các lỗi và cách xử lý khác nhau ở từng môn đã được tổng hợp tại Danh sách lỗi.

08Bowlliards đối kháng (Ban tổ chức khuyến khích)

Bowlliards vốn là môn luyện tập để một mình trau dồi điểm số, nhưng Ban tổ chức Yokohama Open còn khuyến khích chơi theo hình thức đối kháng.

Luật khuyến nghị của Ban tổ chức Yokohama Open

Người chơi A đánh một frame, rồi người chơi B đánh một frame. Luân phiên như vậy đủ 10 frame, và tổng điểm sau 10 frame sẽ quyết định thắng thua.

Vì vừa chơi vừa đuổi theo điểm số của đối thủ, trận đấu có một sự căng thẳng mà Bowlliards thông thường không có. Một chuỗi strike có thể nới rộng cách biệt, một chuỗi sai lầm cũng có thể lật ngược thế trận. Người xem cũng dễ theo dõi, và rất hợp với các sự kiện hay buổi giao lưu.

Khi chơi cùng người giỏi hơn, cách bạn chọn bi và tính đường đi sẽ hiện ra rõ ràng. Chọn bi nào, đưa bi cái về đâu tiếp theo — những quyết định ấy hiện lên nguyên vẹn, và đó chính là cái thú của Bowlliards.

Xem thêm bài viết của Ban tổ chức “Chơi một mình, có điểm số, ngày càng tiến bộ — Lời mời đến với Bowlliards” (tiếng Nhật).

09Câu hỏi thường gặp

ボーラード, ボウラード và ボラード có phải là cùng một môn không?

Đúng vậy. Cả ba đều chỉ cùng một môn bida, chỉ khác cách viết trong tiếng Nhật. Quy định của Hiệp hội Bida Nhật Bản viết là ボウラード, còn tiếng Anh là Bowlliards.

Điểm tối đa là bao nhiêu?

300 điểm. Đó là số điểm khi strike ở cả 10 frame và đưa 10 bi vào lỗ trong mỗi inning thưởng của frame thứ 10.

Phần thưởng ở frame thứ 10 được tính thế nào?

Strike thì được đánh tiếp 2 inning, spare thì 1 inning, và số điểm đó được cộng vào frame thứ 10.

Strike và spare được tính điểm thế nào?

Strike được 10 điểm cộng điểm của 2 inning tiếp theo; spare được 10 điểm cộng điểm của 1 inning tiếp theo. Cách tính giống hệt bowling.

Khi phá bi, có quy định bi nào phải chạm trước không?

Có. Theo quy định của NBA, bi cái phải chạm trước tiên vào bi ở đỉnh (trên điểm đặt bi).

Có thể chơi một mình không?

Có. Vốn dĩ đây là môn luyện tập để tự ghi điểm và kiểm tra sự tiến bộ của chính mình.