日本語 ｜ 繁體中文 ｜ English ｜ 한국어 ｜ Tiếng Việt
Thành phố nơi bida bước vào Nhật Bản — có bao nhiêu người biết rằng đó chính là Yokohama?
Bến cảng, khu cư trú của người nước ngoài, khách sạn, quán bar.
Trong bầu không khí rất riêng của thành phố Yokohama, bida đã lặng lẽ, nhưng chắc chắn, bén rễ.
Lần này, xin mượn góc nhìn “Yokohama × bida” để thong thả lần lại đôi chút lịch sử ấy.
Bida đến Nhật Bản từ đâu?
Bida được cho là lần đầu tiên truyền vào Nhật Bản vào cuối thời Edo, khoảng cuối những năm 1700.
Nơi ấy là Yokohama… mà không, là Dejima ở Nagasaki.
Dejima — nơi duy nhất nối Nhật Bản thời tỏa quốc với phương Tây.
Người ta kể rằng những người Hà Lan lưu lại ở đó, trong cuộc sống không được tự do ra ngoài, đã tìm vui với “trò chọc bi” cho khuây khỏa.
Điều thú vị là còn lưu lại ghi chép rằng, sau khi đãi những người Nhật đến tham quan Dejima một bữa món Hà Lan, cho họ xem bida là một “trình tự quen thuộc”.
Có lẽ chính ở đây, người Nhật lần đầu tiên nhìn thấy trò chơi kỳ lạ của chiếc bàn và những viên bi.
Lúc ấy, bida vẫn chỉ là một “trò lạ để xem”.
Việc mở cảng Yokohama đã đổi thay vận mệnh của bida
Người ta cho rằng cái mốc để bida thực sự lan rộng khắp Nhật Bản là việc mở cảng Yokohama năm 1859.
Năm sau ngày mở cảng, 1860. Tại Yamashitacho, khi ấy là khu cư trú của người nước ngoài, khách sạn đầu tiên của Nhật Bản, “Yokohama Hotel”, ra đời.
Ở đó không chỉ có phòng nghỉ, mà còn có nhà hàng, tiệm cắt tóc, và một quán bar.
Và trong quán bar ấy, có đặt một bàn bida.
Thật ra, quán bar này còn được xem là quán bar kiểu Tây đầu tiên của Nhật Bản, và Yokohama là “nơi khai sinh của quán bar” — danh xưng ấy cũng được nhiều người biết đến.
Giữa tiếng đá tan trong ly và tiếng khô giòn của những viên bi va vào nhau, người ta uống rượu, trò chuyện, và chọc bi.
Văn hóa giao tế kiểu phương Tây ấy đã từ Yokohama lan ra khắp Nhật Bản.
Lý do người ta nói “Yokohama là điểm khởi đầu của văn hóa bida Nhật Bản” nằm ở đây.
Thời Meiji, bida là chốn giao tế của người lớn
Bước sang thời Meiji, các phòng bida dần nhiều lên, chủ yếu ở Tokyo và Yokohama.
Tuy vậy, bida thời ấy không phải thứ ai cũng có thể thong thả thưởng thức.
Giới quý tộc, tướng lĩnh quân đội, quan chức cấp cao — tức là chốn giao tế của tầng lớp thượng lưu.
Bida được xem như một biểu tượng của công cuộc văn minh khai hóa.
Cũng như rượu Tây, món Tây hay bia, đó là “trò chơi của người lớn biết thưởng thức văn hóa phương Tây”.
Và thành phố cảng Yokohama là nơi văn hóa ấy hòa vào tự nhiên hơn cả.
Thời Taishō và Shōwa, bida lan rộng nhanh chóng
Phải từ thời Taishō trở đi, bida mới được đông đảo người dân yêu thích.
Có ý kiến cho rằng vào thời cực thịnh của thời Shōwa, cả nước có hơn 20.000 phòng bida.
Chiến tranh khiến bida tạm thời suy tàn, nhưng sau chiến tranh, một phần nhờ ảnh hưởng của quân chiếm đóng, bida lại hồi sinh.
Rồi dần dần, bida ra khỏi khuôn khổ các ngành kinh doanh giải trí bị quản lý đặc biệt, và định hình như một môn thể thao lành mạnh.
Trong dòng chảy ấy, Yokohama cũng có rất nhiều quán nổi danh ra đời.
“Highland”, nơi đã nâng đỡ văn hóa bida Yokohama
“Highland Billiards” — quán đã mở cửa khoảng 40 năm ở Wakabacho, Yokohama, từ những năm 1970.
Không nhắc đến quán này, thì không thể kể về lịch sử bida của Yokohama.
Người chơi hướng tới chuyên nghiệp, người làm công ghé lại sau giờ làm, cả người mới chơi.
Những con người khác thế hệ, khác vị trí, cùng cầm cơ trong một không gian.
“Cứ đến Highland là sẽ có ai đó.”
Nghe nói quán ấy từng mang lại cảm giác yên lòng như vậy.
Khách quen lui tới hơn 20 năm cũng chẳng hiếm; đó không chỉ là một chỗ chơi, mà là một “chốn thuộc về”, nơi nối người với người.
Tháng 3 năm 2016, quán đóng cửa trong niềm tiếc nuối của bao người.
Nhưng tinh thần ấy vẫn được trao lại cho “MECCA Yokohama”, quán mở cửa vào tháng 5 cùng năm.
Yokohama hôm nay, và mai sau
Từ những năm 2000, bida dần đổi khác, từ “trò chơi của người trẻ” thành “môn thể thao so tài kỹ thuật”.
Ngày nay trong thành phố Yokohama, từ những quán để người mới chơi ghé vào thoải mái đến những quán quy tụ người chơi nghiêm túc, đủ mọi kiểu quán bida đều có mặt.
Quầy bar của những khách sạn nhìn ra cảng đến nay vẫn đặt bàn bida — có lẽ đó là một khung cảnh rất Yokohama.
Trò chọc bi từng bắt đầu ở khu cư trú của người nước ngoài, đổi thay hình dáng, đến nay vẫn tiếp tục trong thành phố này.
👉 Đêm cầm cơ ở Yokohama. — Sự thanh lịch mang tên văn hóa.
Lời kết
Từ Dejima đến Yokohama.
Từ quầy bar khách sạn đến những phòng bida trong phố.
Lịch sử của Yokohama chính là lịch sử tiếp nhận văn hóa phương Tây, thấm nó vào mình, và biến nó thành của riêng.
Bida cũng vậy, vẫn sống tiếp trong dòng chảy ấy.
Hôm nay, nếu bạn cầm cơ ở đâu đó tại Yokohama — có lẽ, bạn đang đứng trên đường nối dài của một câu chuyện đã bắt đầu từ hơn 160 năm trước.
Điều chúng tôi dấn thân vào, là tương lai của bida. Điều chúng tôi kiến tạo, là di sản của Yokohama.
Để lịch sử này không đứt đoạn, và để viết thêm những trang mới.
Ban tổ chức Yokohama Open mong được trân trọng lịch sử bida và văn hóa Yokohama, và cùng mọi người làm cho bida thêm sôi nổi.
👉 Thông tin bida trong và ngoài Nhật Bản, sắp xếp theo mục đích: Con đường tinh thông bida (cập nhật mới mỗi giờ)
