日本語 ｜ 繁體中文 ｜ English ｜ 한국어 ｜ Tiếng Việt
“Nếu là mình thì làm được ngay” — bạn đã từng có những đêm lỡ nghĩ như vậy chưa?
Đã cố giải thích thật cặn kẽ, vậy mà không tới được.
Đã tự làm mẫu, vậy mà người kia không làm được như thế.
Đã tận tâm chỉ dạy, vậy mà chẳng hiểu sao khoảng cách vẫn không thu hẹp lại…
Nuôi dạy một ai đó, khó hơn ta tưởng rất nhiều.
Cầu thủ giỏi, chưa chắc thành huấn luyện viên giỏi
Chức danh quản lý là thứ công ty trao cho.
Doanh số đứng đầu, nên được thăng chức.
Liên tục đạt thành tích, nên được giao chức vụ — nhưng đó là bằng chứng cho thấy ta là “người tự mình làm được”, chứ không phải bằng chứng cho thấy ta là “người khiến người khác làm được”.
Cầu thủ giỏi chưa chắc đã là huấn luyện viên giỏi.
Những tổ chức như thế, ngoài đời nhiều vô kể.
Trên đường về, một mình, bạn có chợt nghĩ ngợi không?
“Vì sao cấp dưới không chịu theo mình nhỉ?”
Có chức danh, người ta vẫn không theo.
Nhưng có những người dù không có chức danh, người ta vẫn tự nhiên tìm đến.
Người mà, bất kể chức danh, năm người tự nhiên đi theo.
Người khiến người khác nghĩ “vì người này”, “nếu là lời người này nói” — chúng tôi nghĩ, đó mới là người dẫn dắt theo đúng nghĩa.
Và năng lực ấy, gắn bó sâu sắc với lối tư duy của bida.
Nước đi tốt nhất của mình, chưa chắc là nước đi tốt nhất của người kia
“Tôi đã làm thế này. Nên cứ làm thế này là được”
Bằng câu nói ấy, đã có bao nhiêu cấp dưới khép lòng lại?
Ta không hề định áp đặt cách làm của mình.
Nhưng không hay biết, có lúc ta nhìn người kia bằng thước đo của chính mình.
Trong bida có một thể thức gọi là đấu đôi.
Hai người lập thành một đội, luân phiên mỗi người đánh một trái, cùng hướng tới dọn sạch bàn — trong trò chơi ấy, có một phán đoán vô cùng quan trọng.
Sau khi đưa bi vào lỗ ở lượt của mình, kế tiếp sẽ là lượt của đồng đội.
Vì đồng đội, nên đưa bi cái về đâu — để góc mỏng thì đường sang trái tiếp theo sẽ thuận hơn.
Nhưng nếu đồng đội không giỏi những cú cắt mỏng, thì dù phải đổi cách đi bi cái một chút, ta vẫn đưa nó tới vị trí để đồng đội nhắm được góc dày hơn.
Không phải theo sự thuận tiện của mình, mà ưu tiên một thế bi để người đánh kế tiếp dễ xoay xở — phán đoán ấy dẫn đến một lượt dọn bàn của cả đội.
Mình làm được, không có nghĩa người kia cũng làm được như vậy.
Hiểu sức, hiểu nét riêng, hiểu chặng trưởng thành của người kia, rồi tạo cho họ “chỗ để lần tới dễ bước”.
Chẳng phải, đó mới là nuôi dạy một con người sao?
Hướng tư duy tính ngược về phía người kia
Đã giao việc, vậy mà chẳng thấy người kia lớn lên.
Ngày nào cũng bận, cảm giác như chẳng dành được thời gian để dìu dắt — bạn đã từng mang nỗi sốt ruột ấy chưa?
“Dạo này, chẳng biết nên dạy gì nữa” — có lẽ cũng có những đêm bạn buột miệng thì thầm như thế.
Chỉ giao những việc trước mắt, con người không lớn lên được.
Nếu chỉ nhìn “hôm nay cho làm gì”, việc dìu dắt mãi mãi sẽ là chuyện tới đâu hay tới đó.
Tư duy tính ngược là năng lực tính ngược từ đích để nghĩ xem bây giờ nên làm gì.
Trong bida, để đưa bi số 9 vào lỗ, phải đưa bi cái tới đâu khi đánh bi số 8.
Để đánh bi số 8, phải đưa bi cái tới đâu khi đánh bi số 7 — mỗi một cú đánh đều đứng trên một bản thiết kế tính ngược từ đích.
Việc dìu dắt con người cũng vậy.
Một năm sau, ta mong người này trở thành ra sao.
Để vậy, nửa năm sau họ cần làm được những gì.
Tháng này nên cho họ trải nghiệm điều gì — sự tính ngược ấy, trở thành bản thiết kế của việc dìu dắt.
Giữa những ngày bận rộn, có hay không có bản thiết kế ấy, cách ta đối đãi mỗi ngày sẽ khác đi.
Có đích, tính ngược, rồi chọn một cú đánh hợp với người kia.
Đó là lối tư duy được rèn qua bida, và cũng là lối tư duy cần có ở người nuôi dạy người khác.
👉 Đọc thêm về tư duy tính ngược và bida tại đây
Cú đánh đầu tiên quyết định tất cả
Bạn còn nhớ ngày một thành viên mới về nhóm không?
Chào hỏi với gương mặt hơi căng thẳng, rồi ngồi vào bàn làm việc của mình.
Chưa biết phải làm gì, cứ dò xét xung quanh — khi thấy dáng vẻ ấy, việc đầu tiên bạn làm là gì?
Trong bida, có một cú đánh đầu tiên gọi là cú phá bi.
Đánh vào đâu, đánh thế nào, tạo ra thế bi gì — bản thiết kế đầu tiên ấy quyết định dòng chảy của cả lượt dọn bàn sau đó.
Dìu dắt con người cũng vậy.
Không quá lời khi nói rằng buổi trao đổi đầu tiên lúc người ấy mới về, quyết định toàn bộ mối quan hệ về sau.
Trong buổi trao đổi đó, có một điều chúng tôi muốn bạn thử.
Trước hết, cùng nhau đặt mục tiêu.
Rồi cùng nhau nghĩ xem thế nào là một “người lớn đáng nể”.
Muốn trở thành con người thế nào, muốn là người làm nghề ra sao — nói thật kỹ về điều ấy ngay từ đầu.
Điều quan trọng nằm ở hai chữ “cùng nhau”.
Không phải trao xuống từ bên trên, mà bắt đầu mối quan hệ như những người đồng hành, cùng nhìn về một hướng và cùng đi tới đó.
Cú đánh đầu tiên ấy, trở thành nền móng cho mọi nỗ lực về sau.
Mục tiêu được trao từ bên trên, rồi sẽ thành nghĩa vụ.
Nhưng mục tiêu mà ta coi là chuyện của chính mình, sẽ thành sức mạnh chuyển động từ bên trong — sự khác biệt ấy chi phối sự trưởng thành lâu dài.
👉 Đọc thêm về động lực nội tại và bản chất của sự tiến bộ tại đây
Và điều quan trọng nhất là cùng nhau đặt ra quy tắc.
Khi có điều chưa hiểu, hãy hỏi cấp trên, chứ không hỏi đồng nghiệp cùng khóa hay đàn anh gần tuổi.
Ghi chép lại.
Trước khi hỏi, xem lại ghi chép một lần — không chỉ những quy tắc phía cấp dưới như thế, mà ta cũng đặt ra quy tắc cho chính mình.
Dù bận đến đâu, khi được hỏi nhất định dừng tay lại để lắng nghe.
Khi thật sự không thể rời tay, thì nói rõ điều đó.
Sau đó, nhất định chính mình sẽ chủ động gọi lại…
Không phải quy tắc áp đặt một chiều, mà là quy tắc đặt ra khi đôi bên đã đồng thuận.
Làm vậy, cách nói sẽ đổi khác.
Không phải câu nói đầy cảm xúc “Sao cậu không chịu ghi chép?”, mà là một lời nhắc điềm tĩnh: “Mình chưa giữ được quy tắc mà hai ta đã cùng đặt ra nhỉ.”
Người được nhắc cũng không cảm thấy bị trách móc theo cảm xúc, mà dễ thẳng thắn đón nhận: “Điều mình vi phạm là quy tắc.”
Thiết kế cú đánh đầu tiên ra sao.
Điều đó chi phối mọi lượt dọn bàn về sau.
Liệu có thể cùng nhau vui với việc gỡ lại
Khi cấp dưới mắc lỗi, bạn mang gương mặt thế nào?
Có phải bạn đang bất giác thở dài?
Có phải câu “Lại cái lỗi cũ à” sắp bật ra?
Dù dìu dắt cẩn trọng đến đâu, con người vẫn mắc lỗi.
Những điều không như ý thì nhiều hơn.
Bida cũng vậy.
Một lượt dọn bàn hoàn hảo, đến dân chuyên nghiệp cũng khó.
Điều quan trọng là sau sai lầm, ta gượng dậy thế nào — năng lực gỡ lại.
Không trách lỗi, mà cùng nhau nghĩ “lần sau mình làm sao đây”.
Tích lũy những trải nghiệm ấy, con người mới thật sự mạnh lên.
Và chính trong những lúc gỡ lại ấy, “tầm vóc” của một người hiện ra.
Người thở dài, và người có thể cùng suy nghĩ.
Năm người sẽ đi theo ai — câu trả lời đã rõ.
👉 Bi không biết nói dối. — Bàn về sự chuyên nghiệp.
Không phải bằng chức danh, mà bằng con người
Xin nói lại một lần nữa.
Chức danh quản lý là thứ công ty trao cho.
Nhưng cái tâm “vì người này” không sinh ra từ chức danh.
Cố gắng hiểu người ấy.
Cố gắng tạo ra chỗ để người ấy dễ bước.
Cố gắng cùng người ấy vượt qua sai lầm — trong những điều chồng lên nhau như thế, khả năng dẫn dắt đích thực trú ngụ.
Trở thành người mà năm người tự nhiên đi theo.
Đó không phải kỹ thuật, mà là lối nghĩ, là tư thế sống.
Có lẽ sẽ có một đêm, trong buổi nhậu vừa lắng nghe cấp dưới tâm sự, bạn chợt nghĩ như vậy.
Khi đứng trước bàn bida, lúc này bạn đang chọn cú đánh nào?
👉 Thông tin bida trong và ngoài Nhật Bản, sắp xếp theo mục đích: Con đường tinh thông bida (cập nhật mới mỗi giờ)
