Yamashitacho

Năm 1859 (năm Ansei thứ 6), cảng Yokohama được mở. Gần như ở chính giữa làng Yokohama, trên chỗ trụ sở tỉnh Kanagawa ngày nay, người ta đặt Unjōsho (運上所, sở thuế quan), và phía đông của nó được định làm khu cư trú của người nước ngoài (Niên biểu lịch sử quận Naka). Yamashitacho ngày nay chính là khu cư trú ấy. Tháng 3 năm 1866 (năm Keiō thứ 2), vùng đầm lầy Ōtaya Shinden (太田屋新田) được san lấp để mở rộng khu cư trú (quận Naka, TP Yokohama).

Tháng 10 cùng năm, trận hỏa hoạn lớn “Butaya Kaji” thiêu rụi Kannai cũng lan tới phần lớn khu cư trú. Câu chuyện dựng lại phố phường sau đám cháy ấy được giới thiệu ở trang Bashamichi – Nihon Odori.

Tháng 1 năm 1879 (năm Meiji thứ 12), 30 khu phố trong khu cư trú được đặt tên, như Kagacho, Satsumacho, Echigocho, Kaigan-dori, Honcho-dori (quận Naka, TP Yokohama). Ở số 1 Yamashitacho ngày nay, nơi tòa Silk Center đứng, từng là hãng buôn Anh Jardine Matheson. Nghe kể người ta gọi nơi ấy là “Ei Ichibankan”, tức “tòa nhà số Một của người Anh” (Bảo tàng Lụa).

Thời con tàu còn là con đường duy nhất nối Nhật Bản với nước ngoài, cảng Yokohama là nơi những người vượt biển đến đây đặt chân lên đầu tiên. Hotel New Grand viết trong lịch sử của chính mình rằng để đón họ, quanh Yamashitacho từng có rất nhiều khách sạn nối mái bên nhau.

Năm 1899 (năm Meiji thứ 32), với việc sửa đổi các hiệp ước, chế độ khu cư trú chấm dứt (Cục Cảng vụ TP Yokohama, Thư viện Trung tâm TP Yokohama). Ngày 24 tháng 7 năm ấy, mọi tên phố trong khu cư trú bị bãi bỏ, cả vùng trở thành một khu phố duy nhất mang tên “Yamashitacho” (quận Naka, TP Yokohama). Vừa tròn 40 năm sau ngày mở cảng. Đó là ngày khu phố nơi người nước ngoài đã sống bấy lâu được mang một cái tên Nhật.

Thời mở cảng, những thương nhân Trung Hoa vượt biển cùng người phương Tây cũng bắt đầu buôn bán trong khu cư trú này (thông tin du lịch thành phố Yokohama). Phố người Hoa Yokohama ngày nay, xét theo địa chỉ, cũng nằm trong Yamashitacho. Câu chuyện về những cổng chào, những ngôi miếu và những người đã gây dựng nên khu phố được giới thiệu ở trang Motomachi – Phố người Hoa.

Trận Đại động đất Kanto ngày 1/9/1923 (năm Taishō thứ 12) đã biến dãy khách sạn ở Yamashitacho, cùng cả thành phố Yokohama, thành một vùng đổ nát. Ở vùng bị nạn, những chỗ trọ tạm cho khách nước ngoài được dựng lên, nhưng nghe kể chúng sơ sài đến mức bị gọi là “khách sạn lều” (Hotel New Grand).

Vùng biển phía trước phố Kaigan-dori của Yamashitacho được chỉ định làm nơi đổ khối lượng lớn gạch đá đổ nát do động đất để lại. Cục Phục hưng của nhà nước trực tiếp đảm nhận; năm 1925 (năm Taishō thứ 14) công trình kè bờ khởi công, và năm 1930 (năm Shōwa thứ 5) công viên được mở. Cục Văn hóa Nhật Bản giới thiệu công viên Yamashita là công viên đô thị ven biển đầu tiên được mở ở Nhật Bản.

Khi mới mở, cổng chính nằm ở giữa mặt phía nam công viên, hướng về Hotel New Grand. Đến nay, bốn trụ cổng và hàng rào từ cổng chính về phía tây vẫn còn nguyên như ngày khánh thành. Những ban công xây đá vươn ra biển theo hình bầu dục, cùng các bậc đá dẫn xuống mép nước, ở hai chỗ giữa và phía tây vẫn giữ dáng vẻ thuở ấy (Cục Văn hóa Nhật Bản).

Ở đầu phía tây công viên có một đài nước uống mang phong cách Hồi giáo. Năm 1939 (năm Shōwa thứ 14), Hiệp hội Thương nhân Ấn Độ tại Yokohama đã tặng công trình này để đáp lại ân tình nhận được trong trận động đất; người dân thân thương gọi nó là “tháp nước Ấn Độ” (Cục Văn hóa Nhật Bản). Bên bờ biển còn có “tượng cô bé đi đôi giày đỏ”, quen thuộc qua một bài đồng dao (thông tin du lịch thành phố Yokohama).

Năm 2007, công viên Yamashita được đưa vào danh mục di tích đăng ký cấp quốc gia (Cục Văn hóa Nhật Bản).

Sau trận động đất, từ thành phố Yokohama đến giới chính trị và kinh doanh thời ấy đều đồng lòng lên tiếng muốn xây một khách sạn mới. Ngày 1/12/1927 (năm Shōwa thứ 2), Hotel New Grand khai trương, mặt tiền nhìn thẳng ra công viên Yamashita vừa được lấp bằng gạch đá đổ nát. Tòa nhà chính do kiến trúc sư Jin Watanabe thiết kế, được thành phố Yokohama công nhận là công trình kiến trúc lịch sử (Hotel New Grand).

Bếp trưởng đầu tiên Saly Weil, được mời về từ Paris, đã mang đến ẩm thực Pháp chính thống, cùng một bầu không khí tự do cho nhà hàng khách sạn vốn câu nệ khuôn phép. Nghe kể các học trò gọi ông là “Swiss Papa”. Nhà văn Jiro Osaragi, từ năm Shōwa thứ 6 và trong khoảng 10 năm, đã lấy phòng 318, nơi nhìn thẳng ra cảng, làm chỗ viết (Hotel New Grand).

Câu chuyện về những món ăn ra đời ở khách sạn này, và về người đã đến đây trong năm chiến tranh kết thúc, được giới thiệu ở trang Câu chuyện ẩm thực Yokohama.

Trước công viên Yamashita, một con tàu đang nằm trên mặt nước. Đó là Hikawa Maru, tàu chở khách và hàng hóa hoàn thành năm 1930 (năm Shōwa thứ 5) tại Yokohama Dock, dành cho tuyến Seattle của hãng tàu NYK (Nippon Yusen). Câu chuyện về con tàu được đóng ở xưởng đóng tàu từng nằm tại Minato Mirai ngày nay cũng được giới thiệu ở trang Sakuragicho – Minato Mirai.

Để chở an toàn tơ lụa, mặt hàng xuất khẩu quan trọng thời ấy, tàu có kho chuyên dụng ốp ván gỗ bên trong, gọi là “Silk Room”. Nội thất phòng giao tế và phòng ăn hạng nhất do một nhà thiết kế người Pháp thực hiện; Cục Văn hóa Nhật Bản viết rằng đó có thể coi là thiết kế đầu tiên đưa phong cách Art Deco trực tiếp vào Nhật Bản (Cục Văn hóa Nhật Bản). Con tàu còn được biết đến là nơi vua hề Chaplin từng đi (thông tin du lịch thành phố Yokohama).

Trong thời chiến, Hikawa Maru trở thành tàu bệnh viện của hải quân. Cho đến khi chiến tranh kết thúc, tàu ba lần chạm thủy lôi mà vẫn không chìm. Khi chiến tranh qua đi, tàu trở thành con tàu đưa binh lính về quê, và cũng là con tàu đưa người từ nước ngoài trở về Nhật Bản (Cục Văn hóa Nhật Bản, NYK).

Năm 1953, Hikawa Maru trở lại tuyến Seattle. Cho đến khi rời tuyến đầu ở tuổi 30, tàu đã vượt Thái Bình Dương 254 lần, chở hơn 25.000 hành khách. Tàu nghỉ hưu năm 1960, và từ năm sau, 1961, được neo cố định trước công viên Yamashita. Năm 2008, tàu được mở cửa trở lại với tên “NYK Hikawa Maru”, và năm 2016 được công nhận là Tài sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia, với tư cách là con tàu chở khách và hàng hóa duy nhất được đóng ở Nhật Bản trước chiến tranh còn tồn tại đến nay (NYK, Cục Văn hóa Nhật Bản).

Sau khi mở cảng, Yokohama phồn thịnh như một cảng lớn xuất khẩu tơ sống. Silk Room trên tàu Hikawa Maru cũng là dấu tích của thời đại ấy.

Năm 1959 (năm Shōwa thứ 34), trên nền đất Ei Ichibankan xưa, tòa Silk Center – Hội quán Thương mại Quốc tế và Du lịch được dựng lên, và Bảo tàng Lụa (Silk Museum) mở cửa bên trong. Đó là một dự án kỷ niệm 100 năm mở cảng. Ý tưởng ấy gửi gắm ước nguyện phục hưng sau chiến tranh: giới thiệu tơ lụa Nhật Bản với du khách từ nước ngoài, và đẩy mạnh xuất khẩu tơ sống (Bảo tàng Lụa).

Năm 1969, tượng “Kinu Otome” (Thiếu nữ tơ lụa) được đặt ở lối vào phía biển; cũng tại đó, một cây dâu tằm tương truyền được trồng từ thời Yokohama mở cảng đã được thành phố Sagamihara ngày nay tặng và đem trồng (Bảo tàng Lụa). Ở tầng 1 của bảo tàng, bạn có thể xem những con tằm còn sống, hay thử kéo sợi từ kén.

Năm 1961 (năm Shōwa thứ 36), Yokohama Marine Tower được dựng lên như một dự án kỷ niệm 100 năm mở cảng Yokohama. Cao 106 mét. Là ngọn hải đăng cao nhất thế giới thời bấy giờ, tháp đã canh giữ bến cảng suốt nhiều năm (thông tin du lịch thành phố Yokohama). Tháp thôi làm nhiệm vụ hải đăng vào ngày 1/9/2008. Từ năm 2019 tháp tạm đóng cửa, rồi mở cửa trở lại với diện mạo mới vào tháng 9/2022 (TP Yokohama). Năm 2026, tòa tháp tròn 65 năm kể từ ngày khai trương (Yokohama Marine Tower).

Từ phía ngoài đầu tây công viên Yamashita, cầu tàu Ōsanbashi vươn thẳng ra biển. Năm 1894 (năm Meiji thứ 27), như công trình xây cảng đầu tiên của cảng Yokohama, một cầu tàu bằng sắt dài khoảng 457 mét được hoàn thành. Người ta gọi nơi này là “Meriken Hatoba” (bến Meriken). Trong trận Đại động đất Kanto, cầu tàu bị sụt lún và các nhà kho trên cầu bị cháy (Ōsanbashi).

Năm chiến tranh kết thúc, Ōsanbashi bị quân Đồng minh đồn trú trưng dụng và được gọi là “South Pier”. Đến năm 1952, cầu tàu mới được trả lại. Nhân Thế vận hội Tokyo 1964, nhà ga tàu khách quốc tế được xây dựng; nhà ga hiện nay hoàn thành năm 2002, qua một cuộc thi thiết kế quốc tế với 660 bài dự thi (Ōsanbashi). Sân thượng là một quảng trường, từ đây có thể phóng tầm mắt bao quát cả bến cảng.

Ở đầu phía đông công viên Yamashita là Bảo tàng Búp bê Yokohama (Yokohama Doll Museum). Tháng 6/2026, bảo tàng tròn 40 năm kể từ ngày mở cửa.

Nền móng cho bộ sưu tập của bảo tàng là những con búp bê của một người phụ nữ, bà Ōno. Sau thời gian làm thư ký kiêm phiên dịch cho “vua ngọc trai” Kokichi Mikimoto, bà ra làm riêng, mở tiệm ngọc trai ở Motomachi và được gọi là “nữ hoàng ngọc trai của Hama” (tức Yokohama). Bà dốc sức cho ngoại giao dân gian, như mời du khách nước ngoài về nhà mình; nhận ra rằng búp bê có thể làm sâu đậm thêm sự giao lưu giữa người với người, bà bắt đầu ước mong một ngày nào đó sẽ có một nơi trưng bày búp bê cho mọi người ở Yokohama. Lúc sinh thời, giấc mơ ấy không thành, nhưng di nguyện của bà đã dẫn đến việc hiến tặng cho thành phố Yokohama, và trở thành một trong những sức đẩy để ngôi nhà búp bê ra đời. Số búp bê được tặng lên tới 1.981 con, đến từ 76 quốc gia và vùng lãnh thổ (Bảo tàng Búp bê Yokohama).

Hướng ra phố Yamashita Koen-dori là nhà hát Kanagawa Kenmin Hall. Mở cửa ngày 17/1/1975, suốt 50 năm qua nhà hát đã thắp đèn cho sân khấu, từ những chuyến lưu diễn trọn bộ của các nhà hát opera châu Âu, đến những buổi hòa nhạc pop và những buổi biểu diễn của chính người dân trong tỉnh. Ngày 31/3/2025, nhà hát tạm đóng cửa vì tòa nhà xuống cấp, và hiện việc tái thiết đang được xem xét (Kanagawa Kenmin Hall). Giờ đây, sân khấu của nhà hát đang tìm đến các địa phương trong tỉnh để mang những buổi diễn tới khán giả.

Chiến tranh kết thúc, trung tâm thành phố Yokohama bị quân Đồng minh trưng dụng. Diện tích ấy lên tới 74% diện tích quận Naka (Niên biểu lịch sử quận Naka).

Ngày 30/8/1945, Tư lệnh Tối cao Lực lượng Đồng minh MacArthur đi thẳng từ Atsugi đến Hotel New Grand và lưu lại phòng 315 hướng ra cảng (Hotel New Grand). Công viên Yamashita trong thời chiến được hải quân Nhật Bản sử dụng, sau chiến tranh trở thành đất xây nhà ở cho quân Đồng minh đồn trú. Lệnh trưng dụng được dỡ bỏ năm 1954 (năm Shōwa thứ 29). Toàn bộ công viên được mở cho người dân vào năm 1960 (năm Shōwa thứ 35) (Cục Văn hóa Nhật Bản). Vườn hoa trũng ngày nay được làm vào thời gian ấy, bằng cách sửa sang lại bến đậu thuyền nhỏ có từ ngày công viên khánh thành (Cục Văn hóa Nhật Bản).

Động đất, rồi chiến tranh. Hai lần phải buông tay bờ biển của mình, khu phố này đã mất 30 năm kể từ ngày khánh thành mới lấy lại được nơi đây làm công viên cho người dân.