Một năm ở Yokohama

Ngày 2/6/1860 (năm Man’en thứ nhất). Vào ngày tròn một năm mở cảng ấy, người ta kể rằng dân Yokohama đã kéo xe hoa lễ hội ra đường, cùng nhảy múa, cả phố rộn ràng ăn mừng. Thành phố Yokohama xem đó là khởi đầu của Ngày kỷ niệm mở cảng (bản tin Kōhō Yokohama, số tháng 5/2026). Hơn một trăm sáu mươi năm đã trôi qua, ngày 2 tháng 6 vẫn là một ngày đặc biệt với thành phố này.

Trong các lễ hội của Yokohama, không ít lễ hội đến từ bên kia biển rồi bén rễ nơi đây. Tết Nguyên đán ở phố người Hoa, đón năm mới theo âm lịch. Giáng sinh của nhiều quốc gia, trang hoàng trong các dinh thự Tây ở Yamate. Và ngay bên cạnh, lễ hội của ngôi đền đã có mặt trên mảnh đất này từ thuở ruộng mới được khai khẩn, năm nào cũng rước qua cùng những khu phố ấy.

Lễ hội nào cũng có những người đã gìn giữ nó. Những người mở lại hội mai từng bị chiến tranh làm gián đoạn. Những chủ cửa hàng đã mời nghệ thuật đường phố về một khu phố vắng khách. Những tình nguyện viên giương từng cánh buồm bằng tay. Năm nào, các lễ hội theo mùa cũng được chính bàn tay họ làm nên thêm một lần nữa.

Ba ngày đầu năm, Sankeien mở cửa Kakushokaku (tài sản văn hóa hữu hình do TP Yokohama chỉ định), tòa nhà Hara Sankei xây làm nhà riêng năm 1902. Ngày thường, khách không thể vào bên trong. Nội dung chương trình thay đổi theo từng năm.

Theo lịch Trung Hoa, ngày đầu năm âm lịch được gọi là “Xuân Tiết” và được đón mừng long trọng. Ở phố người Hoa Yokohama, các hoạt động mừng Xuân Tiết được tổ chức từ năm 1986, và đến năm 2026 đã là lần thứ 40.

Những con lân rực sắc trắng, sắc vàng đi qua từng cửa hiệu, cầu buôn may bán đắt, mùa màng bội thu: đó là nghi thức múa lân hái lộc “Thái thanh” (採青). Đoàn người khoác y phục hoàng đế cùng đàn lân diễu hành khắp phố trong “Chúc vũ du hành” (祝舞遊行). Và khép lại mùa Xuân Tiết là lễ hội đèn lồng Tết Nguyên tiêu tại Ma Tổ Miếu Yokohama (năm 2026 là ngày 3/3). Đây là mùa khu phố đón năm mới theo cùng một cuốn lịch với những vùng đất bên kia biển.

Năm 1908, Hara Sankei gom những gốc mai cổ từ các rừng mai như Kamata, Sugita để hoàn thiện vườn mai, rồi mở hội ngắm mai mừng vườn mai hoàn thành. Sau thời gian gián đoạn vì chiến tranh và nhiều lý do khác, hội được nối lại năm 1975, và năm 2026 là lần thứ 52. Cây Garyubai (mai Ngọa Long) còn lại từ thời Sankei dời về, và cây Ryokugakubai (mai lục ngạc, đài hoa xanh) do thành phố Thượng Hải tặng năm 1977, cùng báo tin xuân sớm.

Vào thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ trong mùa hội ngắm mai, chòi trà Hatsune Chaya ở phía sâu trong Ngoại viên mời khách trà lúa mạch. Từ những ngày vườn mới mở, đây đã là chòi trà nơi ai cũng có thể tự do uống trà; năm 1915, Akutagawa Ryunosuke cũng từng ghé qua.

Từ Hinodecho đến Koganecho, hoa anh đào nối dài hai bờ sông Ooka. Năm nào văn phòng quận Naka cũng cập nhật tình hình hoa anh đào sông Ooka nở (năm 2026 là từ 17/3 đến 6/4).

Những cây anh đào bên bờ sông này đứng trên một dòng thời gian liền mạch. Đầu thời Meiji, anh đào được trồng dọc bờ sông. Mùa hè năm 1948, sau chiến tranh, đã có những người vớt tàu đắm và rác khỏi lòng sông, rồi trồng lại anh đào và liễu trên bờ như trước chiến tranh (Sử quận Naka).

Ở thượng nguồn, đường dạo bộ ven sông Ooka thuộc quận Minami cũng là một trong những điểm ngắm anh đào hàng đầu Yokohama. Tại “Lễ hội anh đào Minami” của quận Minami (năm 2026 là lần thứ 3), những chiếc đèn lồng bonbori do cư dân trong quận và người dân địa phương tài trợ xếp hàng dọc bờ sông, soi sáng anh đào đêm.

Trong vườn có khoảng 250 cây anh đào thuộc 9 loại. Buổi tối, vườn mở cửa muộn hơn, và cùng với hoa anh đào, những công trình cổ như tháp ba tầng chùa Tomyo-ji cũ cũng được chiếu sáng.

Mùa xuân năm 1986, ở một Noge vắng dần bước chân khách, lễ hội ra đời từ lời kêu gọi của các chủ cửa hàng địa phương. Từ khâu lên kế hoạch đến vận hành đều do các tình nguyện viên, chủ yếu là người dân trong phố, đảm nhận; đến tháng 4/2026, lễ hội đã bước sang lần thứ 51.

Tiền xem là “nagesen”, khoản tiền người xem ném tặng tùy theo mức hài lòng. Một thành viên ban điều hành Noge Daidōgei kể rằng đó là vì Noge thời hậu chiến vốn là một “chợ đen”, nơi không có giá niêm yết (Yokohama Keizai Shimbun, 2004).

Từ cuộc diễu hành ngày 3/5 đến Ngày kỷ niệm mở cảng 2/6. Thành phố Yokohama mừng trọn khoảng thời gian ấy như “Tháng mở cảng Yokohama”.

Khởi nguồn là cuộc “Diễu hành hóa trang quốc tế”, bắt đầu năm 1953, không lâu sau chiến tranh, để truyền đi sự hồi sinh của cảng Yokohama và công cuộc phục hưng thành một đô thị quốc tế. Từ năm 2002, cuộc diễu hành mang tên “The Yokohama Parade”, mỗi năm thu hút hơn 300.000 người và trở thành nét đặc trưng của đầu hạ (bản tin Kōhō Yokohama, số tháng 5/2026).

Đoàn diễu hành xuất phát trước công viên Yamashita, đi qua trước Nhà kho gạch đỏ, xuyên qua Bashamichi rồi tiến về Isezakicho.

Lễ hội của người dân mừng Ngày kỷ niệm mở cảng bắt đầu năm 1982 với tên “Yokohama Dontaku”, tổ chức vào ngày 2/6 hằng năm với khẩu hiệu “Mừng mở cảng, tri ân bến cảng”. Từ năm 1995, lễ hội đổi tên thành “Lễ hội Mở cảng Yokohama” (Yokohama Port Opening Festival), và năm nào cũng đón rất nhiều người, như một lễ hội được tiếp nối bằng chính bàn tay người dân.

Tại địa điểm chính là Công viên Rinko ở Minato Mirai, hơn 300 người dân cùng hòa giọng trong đại hợp xướng “Dream of Harmony”. Vào đêm cuối của lễ hội năm 2026, màn trình diễn ánh sáng và âm thanh “Beam Spectacle in Harbor” đã tô điểm cho bến cảng.

Ngày 2/6 cũng là sinh nhật của những nơi lưu giữ ký ức mở cảng. Bảo tàng Tư liệu Mở cảng Yokohama khai trương vào ngày này năm 1981; còn Công viên Zou-no-hana, nơi cảng được mở, khai trương vào ngày này năm 2009, tròn 150 năm mở cảng.

Từ bùn lầy, nở ra đóa hoa thanh khiết. Hara Sankei đặc biệt yêu loài sen như thế. Hoa sen đẹp nhất vào khoảng 7 đến 9 giờ sáng, nên vào ngày hội, vườn mở cửa từ 7 giờ sáng. Đó là khoảng thời gian tĩnh lặng, trước khi cái nóng kéo đến.

Đây là nghi lễ và lễ hội mừng ngày sinh của Quan Vũ, vị thần được thờ ở Quan Đế Miếu. Quan Đế Miếu ở phố người Hoa khởi đầu năm 1862 từ một miếu nhỏ trong con hẻm sau, thờ tượng gỗ Quan Thánh Đế Quân; năm 1871, nhờ sự đóng góp của Hoa kiều vùng Kanto, một ngôi miếu đúng nghĩa được dựng lên (Quan Đế Miếu Yokohama).

Ở góc tây của Yoshida Shinden thời Edo từng có đền Sanno. Đó là đền Hie mà người dân vẫn gọi là “Osannomiya”. Sau chiến tranh, lễ hội được phục hồi năm 1948, và Yoshidamachi cũng rước kiệu thần ra phố (Sử quận Naka). Đến nay, vào lễ hội thường niên tháng 9, kiệu thần của các khu phố vẫn rước qua những con đường.

Tết Trung thu là một trong ba ngày tết lớn của người Hoa, cùng với Tết Nguyên đán và Tết Đoan ngọ. Người ta ngắm trăng rằm và mừng mùa màng thu hoạch (Hiệp hội Phát triển Phố người Hoa Yokohama). Trước các cửa hiệu trong phố người Hoa, bánh trung thu được bày bán.

Cùng vầng trăng ấy, ở Sankeien người ta ngắm từ một khu vườn Nhật. Vào những đêm hội ngắm trăng, các công trình cổ được chiếu sáng, và tại Rinshunkaku, tiếng tỳ bà, nhã nhạc gagaku… lần lượt vang lên, mỗi đêm một chương trình.

Một sự kiện nghệ thuật bắt đầu từ năm 2008. Lấy các xưởng sáng tác nằm dưới gầm đường tàu trên cao giữa ga Hinodecho và ga Koganecho làm nơi tổ chức, sự kiện theo đuổi hai chủ đề “quan hệ giữa nghệ thuật và cộng đồng” và “giao lưu với châu Á”. Đây là mùa để gặp gỡ những tác phẩm, cùng với thời gian mà khu phố đã đi qua.

Năm 1925 (năm Taishō thứ 14), Yokohama là nơi nhạc jazz lần đầu tiên được biểu diễn ở Nhật Bản. Với khẩu hiệu “Cả thành phố là sân khấu”, người dân và nhạc công cùng chung tay khởi xướng lễ hội vào năm 1993. Các khán phòng, câu lạc bộ jazz và những góc phố đều trở thành sân khấu.

Ở Noge từng có một quán cà phê jazz mất hết đĩa nhạc trong trận không kích, rồi mở cửa lại sau chiến tranh. Nhạc jazz của thành phố này đã được lắng nghe và truyền lại qua những nơi như thế.

Lễ hội lần đầu được tổ chức vào tháng 11/1976 tại Bashamichi, con phố nổi tiếng với vỉa hè lát gạch đỏ và những ngọn đèn khí (phố thương mại Bashamichi). Trên phố, bạn có thể tận hưởng không khí của thời “văn minh khai hóa” đầu thời Meiji.

Phố người Hoa mùa thu có những đoàn múa lân, múa rồng đi khắp phố (thông tin du lịch TP Yokohama).

Đây là lễ hội lớn thường niên của đền Kotohira Otori, gần Isezakicho. Lễ hội của đền Otori, được người dân thân mật gọi là “Otori-sama”, vốn là nghi lễ của giới võ sĩ; về sau, tín ngưỡng lan rộng trong giới thương nhân và người trong phố hoa (hanamachi), và lễ hội được tổ chức vào các ngày Dậu tháng 11 hằng năm (thông tin du lịch TP Yokohama). Những chiếc kumade, cào tre cầu may với ý nghĩa cào gom phúc lộc, được bày bán đến tận đêm.

Khi được dời về Sankeien năm 1922, Choshukaku được Sankei đổi sang cái tên này, và cảnh vật quanh lầu được sửa sang để thưởng lá đỏ mùa thu. Đó là tòa lầu để “nghe” mùa thu. Vào mùa lá đỏ, lối đi dạo phía sau lầu được mở trong một thời gian nhất định.

Mỗi dinh thự Tây trên đồi Yamate chọn một quốc gia làm chủ đề, giới thiệu đồ trang trí và văn hóa Giáng sinh của nước ấy. Một tháng để gặp gỡ cách đón mùa đông của những đất nước xa xôi, trong những ngôi nhà nơi người nước ngoài từng sinh sống.

Khoảnh khắc năm mới đến, những con tàu neo đậu ở cảng Yokohama đồng loạt kéo còi đúng 0 giờ (thông tin du lịch TP Yokohama). Đó là âm thanh khép lại một năm của bến cảng đã tiếp nối từ ngày mở cảng.

Ra đời năm 1930, tàu buồm Nippon Maru đã vượt biển suốt 54 năm với vai trò tàu huấn luyện. Có những ngày, cả 29 cánh buồm của tàu được giương lên. Mỗi lần, khoảng 80 người trong số các tình nguyện viên đã đăng ký giương buồm bằng tay. Buồm được giương vào buổi sáng và thu lại vào buổi chiều.

Từ bến Shinko và cầu tàu Ōsanbashi, những màn pháo hoa ngắn chừng 5 phút được bắn lên, chủ yếu vào cuối tuần. Trong năm tài chính 2026, có khoảng 30 ngày như thế. Những bông hoa chợt nở trong đêm cảng, rồi tắt ngay.