Yokohama – thành phố thể thao

Ở Yokohama thuở vừa mở cảng, những người nước ngoài trong khu định cư đã mang theo các môn thể thao của quê nhà. Trên mảnh đất chưa có chỗ để chạy, chưa có đối thủ, cũng chưa có dụng cụ, họ tự tay lập nên câu lạc bộ và sửa sang sân bãi.

Thoạt đầu, người Nhật chỉ đứng từ xa mà nhìn. Rồi các sinh viên bắt đầu thử sức, thua cuộc, rồi lại thử sức. Lịch sử thể thao Yokohama cũng là câu chuyện về chặng đường để những người đến từ bên kia biển và những người sống nơi đây cùng đứng trên một mặt sân.

Năm 1866 (năm Khánh Ứng thứ 2), trường đua ngựa kiểu phương Tây đầu tiên của Nhật Bản được xây trên đồi Negishi. Cùng năm ấy, những người nước ngoài trong khu định cư lập ra “Câu lạc bộ Bóng đá Yokohama” (Yokohama Football Club). Hiệp hội Bóng bầu dục Nhật Bản xem đây là câu lạc bộ bóng bầu dục lâu đời nhất từng được xác nhận ở châu Á.

Ngày 7/12/1901 (năm Minh Trị thứ 34), trên sân vận động của công viên Yokohama, các sinh viên trường Keio Gijuku đã thi đấu với câu lạc bộ của khu định cư là YC&AC (Yokohama Country & Athletic Club). Tỉ số là 5–41. Phải bảy năm sau, vào một mùa thu, Keio mới có được chiến thắng đầu tiên.

Công viên Yamate được những người nước ngoài cư trú tại đây mở ra năm 1870. Năm 1878 (năm Minh Trị thứ 11), một câu lạc bộ của các phụ nữ nước ngoài đã làm sân quần vợt trong công viên. Trang Bunka Isan Online (Di sản văn hóa trực tuyến) ghi nơi này là “nơi khai sinh môn quần vợt ở Nhật Bản”.

Tháng 5/1896 (năm Minh Trị thứ 29), trên sân vận động của công viên Yokohama ngày nay, đội bóng chày của Trường Cao đẳng số Một (Daiichi Kōtō Gakkō) đã đấu với một đội của những người nước ngoài sống ở Yokohama và thắng 29–4. Người ta cho rằng đây là trận bóng chày quốc tế đầu tiên của Nhật Bản.

Bóng đá ở Nhật bắt đầu từ Tokyo, nhưng vào tháng 2/1904 (năm Minh Trị thứ 37), Trường Cao đẳng Sư phạm Tokyo đã thách đấu YC&AC và thua 0–9. Hiệp hội Bóng đá Nhật Bản xem đây là trận đấu đầu tiên với một đội nước ngoài diễn ra tại Nhật Bản.

Ngay cạnh ga Kannai, trong công viên Yokohama, là Sân vận động Yokohama (Yokohama Stadium). Người dân nơi đây gọi thân mật là “Hamasta”. Lịch sử bóng chày ở chốn này đã bắt đầu từ rất lâu trước khi sân được dựng lên.

Trong công cuộc tái thiết sau trận Đại động đất Kantō, năm 1929 (năm Chiêu Hòa thứ 4), một sân bóng chày được xây trong công viên Yokohama. Ngày 18/11/1934 (năm Chiêu Hòa thứ 9), đội tuyển ngôi sao của giải nhà nghề Mỹ (Major League) với Babe Ruth, Lou Gehrig cùng nhiều tên tuổi khác đã đấu với đội tuyển toàn Nhật Bản tại đây và thắng 21–4.

Sau chiến tranh, sân bị trưng dụng và được gọi là “sân Gehrig” (Gehrig Field). Các cột đèn chiếu sáng được dựng lên, và ngày 17/8/1948 (năm Chiêu Hòa thứ 23), trận đấu giữa Giants và Chunichi tại đây trở thành trận đấu ban đêm đầu tiên của bóng chày chuyên nghiệp Nhật Bản. Sau khi được trao trả, sân được yêu mến với tên “sân Hòa Bình” (Heiwa Kyūjō), rồi năm 1978 (năm Chiêu Hòa thứ 53) tái sinh thành Sân vận động Yokohama.

Tại Thế vận hội Tokyo năm 2021, nơi đây là địa điểm thi đấu bóng chày và bóng mềm. Ở cả hai môn, Nhật Bản đều thắng Mỹ trong trận chung kết và giành huy chương vàng.

Đội Taiyō Whales ra đời năm 1949 đã chuyển từ Kawasaki về Sân vận động Yokohama năm 1978 và trở thành “Yokohama Taiyō Whales”. Năm 1992, đội đổi tên thành “Yokohama BayStars”, rồi năm 2011 thành “Yokohama DeNA BayStars”. Đội ba lần vô địch Nhật Bản: năm 1960, năm 1998, và năm 2024, sau 26 năm chờ đợi.

Sân vận động Nissan (Nissan Stadium) ở Shin-Yokohama, tên chính thức là Sân vận động Quốc tế Yokohama (横浜国際総合競技場), bắt đầu được sử dụng từ tháng 3/1998, với khoảng 72.000 chỗ ngồi.

Ngày 30/6/2002, trận chung kết FIFA World Cup diễn ra tại đây, Brazil thắng Đức 2–0. Đó là trận chung kết World Cup đầu tiên ở châu Á. Ngày 2/11/2019, trong trận chung kết Rugby World Cup, Nam Phi thắng Anh 32–12 trước sự chứng kiến của 70.103 người trên khán đài. Rồi năm 2021, nơi đây đón trận chung kết bóng đá nam Thế vận hội Tokyo.

Thế vận hội, World Cup bóng đá, World Cup bóng bầu dục. TP Yokohama ghi rằng đây là sân vận động đầu tiên từng tổ chức cả ba trận chung kết ấy.

Khởi nguồn từ đội bóng đá của Nissan Motor thành lập năm 1972, câu lạc bộ đã thi đấu ngay từ khi J.League ra đời năm 1993. Năm 1999, đội hợp nhất với Yokohama Flügels, cũng của Yokohama, thành “Yokohama F. Marinos” ngày nay. Năm lần vô địch J1: 1995, 2003, 2004, 2019 và 2022. Sân nhà là Sân vận động Nissan và sân bóng Nippatsu Mitsuzawa.

Sau khi Yokohama Flügels không còn nữa, ngày 25/12/1998, câu lạc bộ này ra đời nhờ sự chung tay của chính người dân thành phố. Dải ruy băng xanh trên huy hiệu bắt nguồn từ những dải ruy băng mà các cổ động viên từng đeo khi mong giữ lại Flügels. Câu lạc bộ gọi sân nhà Nippatsu Mitsuzawa là “Nhà hát của những giấc mơ”. Cũng chính trong màu áo đội bóng này, Kazuyoshi Miura đã lập kỷ lục cầu thủ lớn tuổi nhất ra sân tại J1.

Tên đội, Corsairs, có nghĩa là “những người cướp biển”. Trên vành và các rãnh của chiếc mũ cướp biển trong logo có giấu hai chữ “ハ” và “マ” (Hama). Mùa giải 2022-23, Yuki Kawamura được bầu là Cầu thủ xuất sắc nhất (MVP) và Tân binh xuất sắc nhất của B.LEAGUE, còn đội lần đầu tiên vào vòng Championship. Sau đó, Kawamura vượt đại dương, sang Mỹ thử sức ở đấu trường chuyên nghiệp.

Mùa giải 2026-27, đội gia nhập giải đấu cao nhất mới “B.PREMIER” và chuyển sân nhà về Yokohama BUNTAI ở Kannai. Đây là nhà thi đấu khoảng 5.000 chỗ, khai trương năm 2024 trên nền Nhà thi đấu Văn hóa Yokohama cũ, quen gọi là “Buntai”. Những bậc thang dẫn lên tầng 2 được lát bằng những phiến đá từng lót đường xe điện thành phố Yokohama ngày trước.

Tháng 10/1990, một sân trượt băng ra đời ở Shin-Yokohama. Mang tên “Shin-Yokohama Prince Hotel Skate Center”, sân mở cửa trước cả khách sạn bên cạnh. Thuở đầu, đội khúc côn cầu trên băng Kokudo Keikaku (sau này là SEIBU Prince Rabbits) lấy nơi đây làm sân nhà. Qua nhiều lần đổi tên, từ năm 2017 sân được mọi người yêu mến với tên “KOSÉ Shin-Yokohama Skate Center”.

Mặt băng 60m × 30m theo tiêu chuẩn quốc tế, sức chứa 2.446 người kể cả chỗ đứng. Băng được giữ quanh năm; nơi đây tổ chức các giải trượt băng nghệ thuật và những buổi diễn tại Yokohama của show băng “Prince Ice World”. Đây cũng là sân nhà của đội khúc côn cầu trên băng Yokohama GRITS, một câu lạc bộ mà các vận động viên vừa đi làm vừa thi đấu.

Tháng 7/1998, Hồ bơi Quốc tế Yokohama (Yokohama International Swimming Pool), với tên gọi thân mật “WATER ARENA”, khai trương ở Kitayamata, quận Tsuzuki, một góc của khu đô thị mới Kōhoku. Hồ chính 50m × 10 làn đạt chuẩn quốc tế có sàn di động, có thể thay đổi độ sâu từ 0m đến 3,5m.

Tháng 8/2002, Giải vô địch bơi lội Pan Pacific được tổ chức tại đây. TP Yokohama đã đưa sự kiện này vào “10 tin nổi bật của Yokohama” năm ấy, với tư cách là giải bơi quốc tế đầu tiên diễn ra tại Hồ bơi Quốc tế. Năm 2004 và 2006, nơi đây còn đón các giải quốc tế môn bơi nghệ thuật (bơi đồng diễn), và năm 2016 là một giải bóng nước quốc tế.

Khi mùa đông đến, sàn được lắp lên trên mặt hồ, biến nơi đây thành sàn thể thao đủ chỗ cho bốn sân bóng rổ. Yokohama B-Corsairs cũng từng lấy nơi này làm sân nhà cho đến hết mùa giải 2025-26.

TP Yokohama đang lên kế hoạch cải tạo cơ sở này: bỏ hồ chính để chuyển thành nhà thi đấu dùng được quanh năm, đồng thời xây mới một hồ bơi 25m, với mục tiêu mở cửa trở lại vào tháng 3/2031. Hồ bơi 50m, nơi các kình ngư khắp thế giới từng so tài thành tích, rồi sẽ đổi khác. Nếu muốn đến bơi, hay đến xem, xin hãy đi khi nơi này vẫn còn như hôm nay.

Ở Tsuruyacho, quận Kanagawa, phía bắc cửa Tây ga Yokohama, có phòng tập Ohashi Boxing Gym (大橋ボクシングジム). Chủ tịch phòng tập, ông Hideyuki Ohashi, là cựu vô địch thế giới hạng rơm (strawweight): đai WBC năm 1990 và đai WBA năm 1992. Sau khi giải nghệ, ông dìu dắt thế hệ sau ngay tại quê nhà Yokohama.

Từ phòng tập ấy, nhà vô địch Naoya Inoue đã bước ra. Năm 2022 ở hạng gà (bantamweight), năm 2023 ở hạng siêu gà (super bantamweight), anh đã thống nhất đai của cả bốn tổ chức lớn. Trong trận bảo vệ đai tại Yokohama Arena ngày 7/10/2018, anh hạ gục đối thủ chỉ sau 1 phút 10 giây ở hiệp 1. Tháng 5/2026, tại Tokyo Dome, anh thắng điểm Junto Nakatani, giữ vững đai của cả bốn tổ chức.

Em trai anh, Takuma Inoue, là nhà vô địch thế giới hạng gà của WBC. Ngày 27/9/2026, anh thắng điểm Tenshin Nasukawa trong trận bảo vệ đai. Trước đó 25 ngày, ngày 2/9, tại Yokohama BUNTAI, Takeshi Ishii cùng phòng tập bước vào trận tranh đai vô địch thế giới hạng minimum (minimumweight) của WBA và thắng knock-out ngay hiệp 1. Tiếp bước chủ tịch Ohashi và cựu vô địch Akira Yaegashi, anh đã đeo chiếc đai WBA ở cùng một hạng cân (hạng rơm thời ông Ohashi chính là hạng minimum ngày nay).

Các phòng tập ở Yokohama còn có thêm nhiều nhà vô địch thế giới khác: Takanori Hatakeyama, Yutaka Niida và Ryol Li Lee (李冽理) của Yokohama Hikari Gym ở Tsurumi; Keitaro Hoshino của Hanagata Gym ở Tsuzuki. Tháng 10/1974, Susumu Hanagata của Yokohama Kyoei Gym đã giành đai vô địch thế giới hạng ruồi (flyweight) tại Nhà thi đấu Văn hóa Yokohama.

Năm 1980, hơn 103.000 chữ ký của người dân được thu thập; ngày 29/11/1981, năm kế tiếp, Yokohama Marathon lần thứ nhất được tổ chức. Khởi đầu với 2.081 người xuất phát trước công viên Yamashita, đến năm 2015 giải chuyển sang cự ly marathon đầy đủ, và nay có hơn 20.000 người cùng chạy. Được chạy bằng chính đôi chân mình trên tuyến Wangan của đường cao tốc đô thị Shutoko, nơi ngày thường chỉ dành cho ô tô, là điều chỉ giải này mới có. Năm 2026, giải diễn ra ngày 25/10.

Giải chạy tiếp sức Hakone Ekiden dịp đầu năm mới chạy xuyên qua TP Yokohama. Nhận dải băng tiếp sức (tasuki) ở trạm Tsurumi, những chân chạy chủ lực lao vào “chặng 2 danh giá”, qua trước ga Yokohama, qua Hodogaya, vượt dốc Gontazaka rồi tới trạm Totsuka. Trên chặng về, dải tasuki lại được trao ở Totsuka và Tsurumi. Hình ảnh người dân vẫy cờ dọc đường cũng là khung cảnh quen thuộc của những ngày đầu năm mới ở Yokohama.

Giải đấu bắt đầu từ năm 2009, kỷ niệm 150 năm mở cảng. Công viên Yamashita là điểm xuất phát và cũng là đích đến; các vận động viên bơi trên biển, rồi đạp xe và chạy bộ xuyên qua thành phố cảng. Khán giả xem miễn phí. TP Yokohama xem đây là một trong những nét đặc trưng của tháng mở cảng.

Như nhiều môn thể thao khởi đầu từ bến cảng, bida cũng đến từ bên kia biển và bén rễ ở đất nước này. Chúng tôi, Ban tổ chức Yokohama Open, tổ chức các giải bida tại thành phố này.

Chúng tôi vẫn còn cách rất xa tiếng reo hò ở Hamasta hay sức nóng của các nhà thi đấu. Dù vậy, như một trong rất nhiều môn thể thao của Yokohama, chúng tôi mong vun đắp nên một giải đấu mà một ngày kia sẽ có thật nhiều người đến xem. Điều chúng tôi dấn thân vào, là tương lai của bida. Điều chúng tôi kiến tạo, là di sản của Yokohama.